Giấy ra viện là bản tóm tắt chính thức của đợt nằm viện: ai nằm viện, từ ngày nào đến ngày nào, bệnh gì, đã điều trị bằng cách nào và bác sĩ dặn gì khi về. Trước khi rời khoa, cần soát bốn chỗ: thông tin cá nhân, ngày vào ra, chẩn đoán và mục lời dặn.
Tờ giấy này đi theo người bệnh rất lâu sau ngày về: lần khám sau, lần nằm viện sau, hồ sơ bảo hiểm, giấy tờ nghỉ việc. Một lỗi nhỏ như sai năm sinh hay thiếu chẩn đoán kèm theo, nếu không sửa ngay tại khoa, về sau sửa rất mất công. Bài này đi lần lượt từng mục theo đúng thứ tự thường gặp trên mẫu giấy ra viện ở các bệnh viện Việt Nam.
Bố cục chung của một tờ giấy ra viện
Mẫu giấy ra viện do Bộ Y tế quy định nên các bệnh viện trình bày khá giống nhau, chỉ khác cách in và vị trí con dấu. Có thể chia tờ giấy thành năm khối:
| Khối | Nội dung thường có | Người nhà cần làm gì |
|---|---|---|
| Hành chính | Họ tên, tuổi hoặc ngày sinh, giới, dân tộc, nghề nghiệp, số thẻ bảo hiểm y tế, địa chỉ | So từng chữ với căn cước và thẻ bảo hiểm |
| Thời gian | Giờ ngày vào viện, giờ ngày ra viện, khoa điều trị | Đối chiếu với ngày thật đã nhập viện |
| Chẩn đoán | Bệnh chính, bệnh kèm theo, thường kèm mã bệnh | Hỏi bác sĩ giải thích bằng lời thường |
| Điều trị | Phương pháp điều trị: nội khoa, phẫu thuật, thủ thuật | Ghi lại tên cuộc mổ hay thủ thuật nếu có |
| Lời dặn và ký xác nhận | Ghi chú, lời dặn, hẹn khám lại; chữ ký trưởng khoa, thủ trưởng đơn vị, dấu | Đọc kỹ lời dặn, xem đủ chữ ký và dấu chưa |
Đơn thuốc ra viện thường là một tờ riêng, không nằm trong giấy ra viện. Có bệnh viện in thêm phiếu tóm tắt quá trình điều trị hoặc phiếu hướng dẫn chăm sóc tại nhà. Khi nhận giấy tờ, đếm số tờ và hỏi rõ “còn tờ nào nữa không” để khỏi về nhà mới thấy thiếu đơn thuốc.
Phần hành chính: lỗi nhỏ, hậu quả lớn
Mục hành chính trông đơn giản nên ít ai đọc kỹ. Thực tế đây là chỗ sai hay gặp nhất, vì thông tin được nhập từ lúc tiếp đón, có khi vào lúc cấp cứu vội vàng.
Họ tên và ngày sinh
Sai một dấu trong tên hay lệch năm sinh làm giấy ra viện không khớp với thẻ bảo hiểm và căn cước. Lần sau đi khám, đưa giấy này ra thì nơi tiếp nhận có thể không chấp nhận, hồ sơ bảo hiểm có thể bị trả về. Người cao tuổi hay gặp chuyện năm sinh ghi theo lời khai lúc nhập viện vội, khác với giấy tờ.
Số thẻ bảo hiểm y tế và địa chỉ
Số thẻ sai thì phần thanh toán theo bảo hiểm có thể bị ảnh hưởng. Địa chỉ nay ghi theo xã/phường và tỉnh/thành phố, nếu tờ giấy còn ghi theo địa giới cũ thì hỏi khoa có cần sửa không; nhiều nơi vẫn chấp nhận, nhưng hỏi ngay tại chỗ vẫn nhẹ hơn về sau phải quay lại.
Sửa ở đâu
Phát hiện sai, báo ngay điều dưỡng hành chính của khoa, đừng tự gạch xoá rồi viết đè. Tờ giấy có chữ ký và dấu, mọi chỗ sửa tay không có xác nhận đều làm giấy mất giá trị. Thường khoa sẽ in lại tờ mới và trình ký lại, mất thêm một ít thời gian nhưng đáng.
Ngày vào, ngày ra và khoa điều trị
Vì sao ngày giờ quan trọng
Số ngày nằm viện được tính từ hai mốc này. Nó liên quan đến giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội, đến hồ sơ bảo hiểm sức khoẻ thương mại nếu gia đình có mua, và đến việc bác sĩ lần sau biết người bệnh vừa nằm viện bao lâu.
Nằm qua nhiều khoa
Người bệnh vào cấp cứu, chuyển hồi sức rồi về khoa nội thì giấy ra viện thường do khoa cuối cùng cấp, ngày vào viện vẫn tính từ lúc vào cấp cứu. Nếu thấy ngày vào là ngày chuyển khoa chứ không phải ngày nhập viện, hỏi lại điều dưỡng hành chính.
Mục chẩn đoán: đọc thế nào cho hiểu
Bệnh chính và bệnh kèm theo
Bệnh chính là lý do của đợt điều trị này. Bệnh kèm theo là những bệnh có sẵn hoặc phát hiện thêm, ví dụ người vào viện vì viêm phổi nhưng có sẵn tăng huyết áp và đái tháo đường. Bệnh kèm theo cũng cần được theo dõi tiếp, và thường là lý do có những thuốc dùng lâu dài trong đơn ra viện.
Mã bệnh đi kèm
Cạnh tên bệnh hay có một mã gồm chữ cái và số, đó là mã phân loại bệnh quốc tế (ICD) dùng cho thống kê và thanh toán bảo hiểm. Người nhà không cần hiểu mã, nhưng mã phải đi kèm đúng tên bệnh. Thấy tên bệnh mà không có mã, hoặc có mã mà tên bệnh bị cắt cụt, nên hỏi lại.
Chữ viết tắt và thuật ngữ
Chẩn đoán thường viết bằng thuật ngữ chuyên môn, có khi viết tắt. Đừng tự tra mạng rồi đoán. Câu hỏi nên dùng: “Bác sĩ giải thích giúp chẩn đoán này bằng lời thường, và bệnh kèm theo nào cần đi khám tiếp?”. Bác sĩ trả lời một lần, người nhà ghi ngay cạnh lề một tờ giấy riêng, không ghi lên giấy ra viện.
Phương pháp điều trị: tại sao phải ghi lại tên chính xác
Mục này ghi người bệnh đã được điều trị nội khoa (dùng thuốc, truyền dịch), hay đã mổ, đã làm thủ thuật như nội soi can thiệp, đặt ống, đặt stent. Nếu đã mổ, tên cuộc mổ cần đủ để bác sĩ nơi khác đọc là biết đã làm gì. Lần sau đi khám ở cơ sở khác, câu đầu tiên bác sĩ hỏi thường là “trước đây đã mổ gì, ở đâu, khi nào” — trả lời bằng tờ giấy này chính xác hơn trí nhớ của người nhà.
Một số trường hợp ghi “điều trị nội khoa” trong khi người bệnh nhớ là có làm thủ thuật, ví dụ chọc dịch, nội soi. Thủ thuật chẩn đoán đôi khi không ghi vào mục này mà nằm trong hồ sơ bệnh án. Nếu thủ thuật đó quan trọng cho lần khám sau, hãy xin ghi chú thêm, hoặc xin bản tóm tắt hồ sơ bệnh án.
Mục lời dặn: phần đáng đọc chậm nhất
Lời dặn là y lệnh, không phải lời khuyên chung. Những câu như “tái khám sau hai tuần”, “kiêng vận động mạnh một tháng”, “uống thuốc theo đơn” là chỉ định của bác sĩ cho giai đoạn ở nhà. Làm khác đi thì nên báo lại bác sĩ, không tự quyết.
Lời dặn hay bị viết ngắn. Khung trên giấy ra viện nhỏ, nên lời dặn thường chỉ một hai dòng. Phần giải thích chi tiết nằm ở buổi dặn dò miệng. Cách nghe và ghi trong buổi đó được nói kỹ ở bài buổi dặn dò ra viện.
Lời dặn chung chung cần hỏi lại ngay. “Ăn uống hợp lý”, “theo dõi thêm”, “khám lại khi có bất thường” là những câu không làm theo được nếu không hỏi cụ thể là ăn gì, theo dõi cái gì, bất thường là thế nào.
Hẹn khám lại phải có ngày và nơi. Ghi “tái khám sau một tháng” mà không nói khám ở phòng khám nào, mang gì theo thì hỏi lại trước khi đi.
Thứ tự soát giấy ra viện trong mười phút trước khi về
Làm theo thứ tự này, ngay khi nhận giấy, trước khi xuống làm thủ tục thanh toán:
- So họ tên, ngày sinh, số thẻ bảo hiểm với căn cước và thẻ bảo hiểm đang cầm trên tay.
- Xem ngày vào viện có đúng ngày nhập viện thật không, ngày ra viện có đúng hôm nay không.
- Đọc tên bệnh chính và bệnh kèm theo; chỗ nào không hiểu thì đánh dấu để hỏi.
- Xem phương pháp điều trị có ghi đúng cuộc mổ hay thủ thuật đã làm không.
- Đọc lời dặn, gạch dưới (trên giấy nháp riêng) các câu chung chung cần hỏi cụ thể.
- Kiểm tra đủ chữ ký và dấu; hỏi có đơn thuốc, phiếu hẹn, phim chụp, kết quả xét nghiệm cần mang về không.
- Chụp ảnh tất cả các tờ bằng điện thoại, rồi mới cất bản gốc vào túi nhựa.
Mười phút này đỡ hẳn một chuyến quay lại khoa. Nếu người bệnh đã mệt, người nhà làm thay, nhưng người bệnh tỉnh táo vẫn nên nghe phần chẩn đoán và lời dặn, vì chính họ sẽ sống theo lời dặn đó.
Những việc không cần làm
Không cần xin giải thích từng mã bệnh. Mã dùng cho thống kê và thanh toán, quan trọng là tên bệnh đúng.
Không cần tự viết thêm lên giấy ra viện. Mọi ghi chú cá nhân để trên tờ khác. Giấy có chữ viết tay lạ dễ bị nghi ngờ khi nộp làm hồ sơ.
Không cần sao y nhiều bản ngay. Giữ bản gốc cẩn thận, chụp ảnh rõ là đủ cho hầu hết việc hằng ngày. Khi nơi nào yêu cầu bản sao chứng thực thì mới làm.
Không suy đoán tiên lượng từ chữ trên giấy. Những chữ như “ổn định”, “đỡ”, “chuyển tuyến” ở mục tình trạng ra viện chỉ mô tả lúc ra viện. Muốn biết bệnh sẽ diễn tiến thế nào, hỏi bác sĩ, đừng đọc chữ rồi tự lo.
Giữ giấy ra viện thế nào cho dùng được lâu
Bản gốc để trong túi nhựa có khoá kéo cùng đơn thuốc và phiếu hẹn của đợt nằm viện đó. Nhiều đợt nằm viện thì mỗi đợt một túi, ghi ngày bên ngoài. Ảnh chụp để trong một thư mục riêng trên điện thoại của người bệnh và ít nhất một người nhà.
Lần khám sau, ở bất cứ cơ sở nào, mang theo giấy ra viện gần nhất cùng đơn thuốc đang dùng. Khi đối chiếu thuốc ở nhà với đơn mới, tờ giấy này giúp nhớ lại thuốc nào đã thêm, thuốc nào đã dừng; cách làm từng bước nằm ở bài đối chiếu thuốc trước nhập viện và sau ra viện.
Câu hỏi thường gặp
Giấy ra viện bị ghi sai năm sinh thì phải làm sao?
Báo điều dưỡng hành chính của khoa ngay khi phát hiện, mang theo căn cước để đối chiếu. Khoa sẽ sửa trên hệ thống, in lại và trình ký lại. Không tự gạch xoá vì tờ giấy có chữ ký và dấu.
Mã chữ và số cạnh tên bệnh trên giấy ra viện là gì?
Đó là mã phân loại bệnh quốc tế, dùng cho thống kê và thanh toán bảo hiểm y tế. Người bệnh không cần hiểu mã, chỉ cần tên bệnh đi kèm đúng và đầy đủ.
Mất giấy ra viện có xin lại được không?
Thường có thể đề nghị bệnh viện cấp bản sao hoặc trích lục từ hồ sơ lưu, theo quy định của từng bệnh viện. Liên hệ phòng kế hoạch tổng hợp hoặc khoa đã điều trị, mang giấy tờ tùy thân của người bệnh.
Giấy ra viện có kèm đơn thuốc không?
Đơn thuốc ra viện thường là tờ riêng. Khi nhận giấy tờ nên đếm đủ: giấy ra viện, đơn thuốc, phiếu hẹn nếu có, kết quả cận lâm sàng cần mang về, rồi hỏi còn thiếu tờ nào không.
Người nhà có được nhận giấy ra viện thay người bệnh không?
Thường được, khi người bệnh không tự đi lại được hoặc nhờ người nhà làm thủ tục. Bệnh viện có thể yêu cầu giấy tờ tùy thân của người nhận. Người bệnh tỉnh táo vẫn nên nghe phần lời dặn trực tiếp.