YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh khi ra viện

Dấu hiệu phải quay lại viện sau khi về nhà: hiểu câu “khám lại khi bất thường”

Câu dặn khám lại khi có bất thường cần được biến thành danh sách dấu hiệu cụ thể. Bài chia ba mức: gọi 115 ngay, đi khám trong ngày, và chờ đến hẹn được.

Dấu hiệu phải quay lại viện sau khi về nhà: hiểu câu “khám lại khi bất thường”

“Khám lại khi có bất thường” nghĩa là người bệnh không chờ đến ngày hẹn nếu xuất hiện những dấu hiệu bác sĩ đã dặn. Để làm theo được, cần hỏi trước khi ra viện một danh sách cụ thể và chia làm ba mức: gọi cấp cứu 115 ngay, đi khám trong ngày, và ghi lại để hỏi ở lần tái khám.

Không có hai người bệnh nào có cùng một danh sách. Người vừa mổ bụng cần để ý vết mổ và bụng; người vừa điều trị suy tim cần để ý cân nặng và khó thở; người vừa đột quỵ cần để ý lời nói và tay chân. Bài này đưa khung chung để người nhà biết hỏi gì, còn danh sách thật của người bệnh phải do bác sĩ điều trị dặn.

Ba mức phản ứng

Chia dấu hiệu theo mức độ khẩn giúp người nhà không hoảng với chuyện nhỏ và không chần chừ với chuyện lớn:

MứcVí dụ dấu hiệu (chung, tham khảo)Làm gì
Gọi 115 ngayKhó thở nhiều, đau ngực, lơ mơ hoặc gọi không tỉnh, co giật, méo miệng, nói khó, yếu nửa người đột ngột, chảy máu không cầm, ngấtGọi cấp cứu, không tự chở bằng xe máy nếu người bệnh không ngồi vững
Đi khám trong ngàySốt cao không hạ, vết mổ sưng đỏ, chảy dịch đục, đau tăng dần, nôn không ăn uống được, tiểu rất ít, phù tăng nhanh, cân nặng tăng nhanh theo lời dặnĐến cơ sở y tế, mang giấy ra viện và đơn thuốc
Ghi lại, hỏi khi tái khámMệt ít, ngủ kém, táo bón nhẹ, ngứa nhẹ quanh vết mổ đang lành, chán ăn vài ngày đầuGhi vào sổ; nếu kéo dài hoặc nặng dần thì đi khám sớm

Bảng là khung chung, không thay lời dặn riêng. Với một số bệnh, dấu hiệu ở hàng giữa phải xếp lên hàng trên. Ví dụ người đang dùng thuốc chống đông mà đi ngoài phân đen thì nên đi khám ngay, không chờ.

Dấu hiệu riêng theo loại đợt nằm viện

Mỗi nhóm dưới đây chỉ nêu những dấu hiệu phổ biến để người nhà biết hỏi. Mức ngưỡng cụ thể như nhiệt độ, cân nặng, huyết áp, đường máu phải hỏi bác sĩ của người bệnh.

Sau phẫu thuật

Để ý vết mổ (sưng, nóng, đỏ, chảy dịch, mép vết mổ hở), sốt, đau tăng dần thay vì giảm dần, bụng chướng, không trung tiện được, bắp chân sưng đau một bên, khó thở đột ngột. Đau giảm dần mỗi ngày là diễn tiến mong đợi; đau tăng lên sau vài ngày là lý do đi khám.

Sau điều trị tim mạch

Để ý khó thở khi nằm, phải kê cao gối mới thở được, phù chân tăng, cân nặng tăng nhanh trong vài ngày theo ngưỡng bác sĩ dặn, đau ngực, tim đập nhanh bất thường, choáng ngất.

Sau viêm phổi, bệnh hô hấp

Để ý sốt trở lại sau khi đã hết, ho tăng, khó thở tăng, môi tím, thở nhanh khi nằm yên, người cao tuổi lơ mơ hoặc kém ăn rõ rệt. Ở người cao tuổi, lú lẫn có khi là dấu hiệu đầu tiên của nhiễm trùng nặng lên.

Sau đột quỵ

Để ý yếu tay chân tăng thêm, nói khó hơn, méo miệng mới xuất hiện, đau đầu dữ dội, nôn, buồn ngủ li bì, sặc khi ăn uống. Những dấu hiệu thần kinh mới xuất hiện là tình huống gọi 115.

Sau đợt đái tháo đường mất kiểm soát

Để ý run, vã mồ hôi, đói cồn cào, lú lẫn (gợi ý hạ đường huyết), hoặc khát nhiều, tiểu nhiều, mệt lả, thở nhanh. Hỏi bác sĩ trước khi về: đo đường máu mao mạch ở nhà thì mức nào phải báo.

Câu hỏi để có danh sách riêng trước khi ra viện

Hỏi bác sĩ ngay trong buổi dặn dò, ghi ra giấy:

  • “Ba dấu hiệu nào phải gọi cấp cứu ngay?”
  • “Dấu hiệu nào đi khám trong ngày được, không cần gọi cấp cứu?”
  • “Sốt bao nhiêu độ thì phải đi khám?”
  • “Ở nhà có cần đo gì không: huyết áp, cân nặng, đường máu? Mức nào phải báo?”
  • “Nếu có dấu hiệu lạ ban đêm thì đến đâu: quay lại viện này hay cơ sở gần nhà?”

Câu cuối hay bị bỏ qua. Ban đêm, nhà xa bệnh viện cũ, người nhà cần biết đi đâu trước khi chuyện xảy ra. Bác sĩ thường trả lời: dấu hiệu nặng thì đến cơ sở cấp cứu gần nhất, mang giấy ra viện; chuyện không gấp thì chờ sáng gọi khoa.

Khi thấy dấu hiệu bất thường: làm theo thứ tự

Giữ bình tĩnh, làm lần lượt:

  1. Xác định mức: có dấu hiệu nào thuộc nhóm gọi 115 không. Nếu có, gọi ngay, không cần làm các bước sau trước.
  2. Nếu không gấp đến mức đó, đo những gì đo được ở nhà: nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, SpO2 (độ bão hoà oxy trong máu đo ở đầu ngón tay) nếu nhà có máy.
  3. Ghi thời điểm bắt đầu và diễn tiến: xuất hiện từ lúc nào, nặng lên hay đứng yên.
  4. Gom túi giấy tờ: giấy ra viện, đơn thuốc, bảng thuốc, sổ theo dõi.
  5. Đi khám hoặc gọi khoa đã điều trị tuỳ mức, kể lại theo thứ tự: ra viện ngày nào, vì bệnh gì, giờ có dấu hiệu gì từ khi nào.

Không tự cho thêm thuốc ngoài đơn để “chữa tạm”, nhất là thuốc giảm đau, hạ sốt liều cao hay thuốc mua ở nhà thuốc theo lời kể triệu chứng. Thuốc có thể che dấu hiệu, làm bác sĩ khó đánh giá.

Những điều khiến người nhà chần chừ sai chỗ

“Mới ra viện, quay lại thì ngại.” Quay lại sớm vì dấu hiệu bác sĩ đã dặn là làm đúng y lệnh, không phải làm phiền. Chần chừ mới làm việc điều trị khó hơn.

“Để mai xem sao.” Với dấu hiệu nhóm trên cùng, đợi đến mai là mất thời gian quý. Với dấu hiệu nhóm giữa, đợi đến hết ngày là giới hạn.

“Gọi điện hỏi người quen làm y tế.” Người quen không có hồ sơ của người bệnh. Có thể hỏi để biết nên đi đâu, nhưng không thay cho việc khám.

“Tự chở đi cho nhanh.” Người khó thở, lơ mơ, đau ngực không nên ngồi sau xe máy. Gọi 115 để có người hỗ trợ trên đường.

Người bệnh sống một mình hoặc người nhà đi làm cả ngày

Ai là người thấy dấu hiệu

Danh sách dấu hiệu chỉ có ích nếu có người nhìn thấy. Với người cao tuổi sống một mình, thống nhất trước một người hàng xóm hoặc người thân gần nhất ghé qua hoặc gọi điện vào giờ cố định mỗi ngày trong tuần đầu. Cuộc gọi nên hỏi những câu cụ thể: hôm nay có sốt không, ăn được không, đi tiểu có bình thường không, vết mổ thế nào.

Để giấy tờ ở chỗ ai cũng thấy

Đặt túi giấy ra viện, đơn thuốc và tờ danh sách dấu hiệu ở một chỗ cố định, ví dụ trên tủ đầu giường. Nếu có người phải gọi cấp cứu thay, họ cầm được ngay túi đó đưa cho nhân viên y tế.

Thoả thuận trước ngưỡng gọi

Người bệnh hay ngại làm phiền con cháu nên giấu triệu chứng. Thoả thuận rõ từ đầu: có dấu hiệu nào trong danh sách thì báo ngay, không cần chờ. Nói trước như vậy giúp người bệnh bớt ngại.

Theo dõi ở nhà thế nào để phát hiện sớm

Vài ngày đầu sau ra viện là giai đoạn dễ có biến đổi nhất. Nếu được dặn đo chỉ số, đo cùng giờ mỗi ngày và ghi vào một cuốn sổ nhỏ, kèm ghi chú ngắn về ăn uống, ngủ, đi tiểu. Một dãy số liệu cho thấy xu hướng; nhiều dấu hiệu đáng lo không phải là một con số cao bất ngờ mà là tăng dần qua vài ngày.

Người nhà sống cùng thường là người thấy đầu tiên những thay đổi nhỏ như người bệnh nói chậm hơn, ăn ít đi, ngủ nhiều hơn bình thường. Những thay đổi đó đáng được ghi lại và kể với bác sĩ. Chuẩn bị gì cho buổi tái khám được nói ở bài hẹn tái khám trên giấy ra viện.

Câu hỏi thường gặp

Sau ra viện bị sốt thì có phải quay lại viện ngay không?

Sốt nhẹ thoáng qua có thể theo dõi, nhưng sốt cao, sốt kéo dài hoặc sốt kèm vết mổ sưng đỏ, khó thở, lơ mơ thì nên đi khám trong ngày. Hỏi bác sĩ trước khi về ngưỡng sốt cần đi khám.

Dấu hiệu nào sau ra viện phải gọi 115?

Khó thở nhiều, đau ngực, lơ mơ hoặc gọi không tỉnh, co giật, méo miệng, nói khó, yếu nửa người đột ngột, chảy máu không cầm, ngất. Gặp những dấu hiệu này thì gọi cấp cứu ngay.

Ban đêm có dấu hiệu lạ thì nên đến đâu?

Dấu hiệu nặng thì đến cơ sở cấp cứu gần nhất hoặc gọi 115, mang theo giấy ra viện và đơn thuốc. Chuyện không gấp thì ghi lại, sáng hôm sau gọi khoa đã điều trị.

Có nên tự cho uống thêm thuốc khi thấy không ổn?

Không nên tự dùng thêm thuốc ngoài đơn. Thuốc có thể che dấu hiệu bệnh, gây tương tác với thuốc đang dùng và làm bác sĩ khó đánh giá. Liên hệ khoa hoặc đi khám.

Mới ra viện đã quay lại thì có bị coi là làm phiền không?

Không. Quay lại khi có dấu hiệu bác sĩ đã dặn là đang làm đúng lời dặn ra viện. Phát hiện sớm giúp xử trí nhẹ nhàng hơn so với để muộn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283