Hẹn tái khám là y lệnh cuối cùng của đợt nằm viện: bác sĩ chọn một mốc để kiểm tra lại kết quả điều trị và quyết định thuốc tiếp theo. Cần biết rõ ba điều: ngày nào, khám ở phòng khám nào, mang theo những gì. Thiếu một trong ba, buổi tái khám dễ thành một chuyến đi mất công.
Nhiều người bệnh thấy khoẻ nên bỏ hẹn, hoặc đi khám ở chỗ gần nhà mà không mang giấy tờ của đợt nằm viện. Lúc đó bác sĩ mới phải làm lại từ đầu, và những thuốc lẽ ra cần chỉnh thì không ai chỉnh. Bài này giúp hiểu vì sao mốc hẹn quan trọng và chuẩn bị để buổi tái khám có ích nhất.
Vì sao bác sĩ chọn mốc hẹn đó
Mốc hẹn không chọn ngẫu nhiên. Tuỳ bệnh, nó thường gắn với một hoặc vài lý do sau:
Để xem thuốc mới có hợp không. Thuốc huyết áp, thuốc đái tháo đường, thuốc lợi tiểu thường cần vài ngày đến vài tuần mới thấy rõ tác dụng và tác dụng phụ. Mốc hẹn đặt sau khoảng thời gian đó.
Để kiểm tra vết mổ, cắt chỉ, rút ống. Sau phẫu thuật, mốc hẹn thường trùng với lúc vết mổ cần được xem hoặc chỉ cần cắt.
Để có kết quả còn chờ. Một số kết quả như giải phẫu bệnh, nuôi cấy vi khuẩn về sau khi người bệnh đã ra viện. Buổi tái khám là lúc bác sĩ đọc và giải thích kết quả đó.
Để làm lại xét nghiệm. Có xét nghiệm cần làm lại sau một thời gian để so sánh, ví dụ chức năng thận, công thức máu, điện giải.
Để quyết định đợt điều trị tiếp. Thuốc nào dừng, thuốc nào tiếp, có cần chuyển sang theo dõi ở cơ sở gần nhà không — đều được quyết định ở lần này.
Đọc phần hẹn trên giấy ra viện
Thông tin hẹn có thể nằm ở mục lời dặn, trên một phiếu hẹn riêng, hoặc chỉ được nói miệng. Soát đủ năm dòng:
| Thông tin | Thường ghi thế nào | Thiếu thì hỏi |
|---|---|---|
| Thời điểm | “Tái khám sau hai tuần” hoặc ngày cụ thể | “Cụ thể là ngày nào? Trùng ngày nghỉ thì đi trước hay sau?” |
| Nơi khám | Phòng khám chuyên khoa của bệnh viện, hoặc khoa đã điều trị | “Đến khu nào, tầng mấy, có cần lấy số trước không?” |
| Giấy hẹn | Phiếu hẹn khám lại hoặc dòng hẹn có chữ ký | “Có phiếu hẹn riêng để làm thủ tục bảo hiểm không?” |
| Việc làm trước khi khám | Xét nghiệm máu, chụp lại, nhịn ăn | “Có cần nhịn ăn hay làm xét nghiệm trước không?” |
| Mang theo | Giấy ra viện, đơn thuốc, phim chụp | “Mang theo những gì để khỏi thiếu?” |
Giấy hẹn khám lại thường dùng để làm thủ tục bảo hiểm y tế cho lần tái khám theo quy định hiện hành; mỗi bệnh viện hướng dẫn hơi khác nhau. Hỏi quầy tiếp đón của bệnh viện một lần để biết cần những giấy gì, tránh đến nơi mới thiếu.
Túi giấy tờ mang theo khi tái khám
Chuẩn bị từ tối hôm trước, để trong một túi nhựa có khoá kéo:
- Căn cước và thẻ bảo hiểm y tế (hoặc ứng dụng có thẻ điện tử) của người bệnh.
- Giấy ra viện bản gốc và giấy hẹn khám lại.
- Đơn thuốc ra viện và bảng thuốc đang dùng ở nhà.
- Phim chụp, đĩa hoặc kết quả xét nghiệm được trả về khi ra viện.
- Sổ theo dõi ở nhà nếu được dặn ghi: huyết áp, đường máu, cân nặng, lượng nước tiểu.
- Danh sách câu hỏi viết sẵn, mỗi câu một dòng.
- Vỏ hộp hoặc ảnh chụp các thuốc tự mua thêm, nếu có.
Sổ theo dõi là thứ hay bị bỏ quên nhất, trong khi đó chính là dữ liệu bác sĩ cần để chỉnh thuốc. Một tuần số đo huyết áp buổi sáng có giá trị hơn nhiều so với một lần đo ở phòng khám khi người bệnh vừa đi đường xa tới.
Không đi được đúng ngày hẹn
Đi sớm hơn
Nếu có dấu hiệu bất thường, không chờ đến ngày hẹn. Ngày hẹn là mốc cho trường hợp mọi việc diễn ra bình thường. Dấu hiệu nào cần đi khám sớm được liệt kê ở bài dấu hiệu phải quay lại viện sau ra viện.
Lùi vài ngày
Vướng việc, ngày hẹn trùng ngày nghỉ, hay người bệnh chưa đi xa được thì lùi một vài ngày thường không sao với đa số bệnh, miễn là thuốc dùng lâu dài vẫn còn đủ. Nhưng có những hẹn cần đúng mốc, như cắt chỉ, rút ống, xét nghiệm chỉnh thuốc chống đông. Hỏi ngay khi nhận giấy hẹn: “Nếu lùi vài ngày có được không?”
Không thể quay lại bệnh viện cũ
Nhà xa, đi lại khó, hoặc người bệnh muốn tiếp tục ở cơ sở gần nhà. Hỏi bác sĩ khi ra viện có thể tái khám ở đâu khác, và mang đủ giấy tờ đợt nằm viện đến cơ sở mới. Bác sĩ ở đó cần đọc được giấy ra viện, đơn thuốc và kết quả để tiếp tục, thay vì bắt đầu lại.
Trong buổi tái khám, nói gì trước
Thời gian khám thường ngắn. Nói theo thứ tự này giúp bác sĩ nắm nhanh:
- Đưa giấy ra viện và nói: “Ra viện ngày…, hẹn tái khám hôm nay.”
- Nói tình trạng hiện tại bằng một hai câu: đỡ hơn, như cũ, hay có gì mới.
- Đưa sổ theo dõi ở nhà, nếu có.
- Nói thuốc đang dùng, thuốc nào đã hết, thuốc nào có tác dụng phụ nghi ngờ.
- Hỏi các câu đã viết sẵn.
- Trước khi rời phòng, hỏi: “Lần sau tái khám khi nào, ở đâu?”
Kết thúc buổi tái khám mà chưa biết lần sau thế nào thì người bệnh lại rơi vào khoảng trống. Có khi bác sĩ cho chuyển về theo dõi ở cơ sở gần nhà; có khi hẹn tiếp ở bệnh viện; có khi nói không cần tái khám nữa. Cả ba đều phải nghe rõ.
Hiểu lầm làm hỏng buổi tái khám
“Khoẻ rồi thì khỏi đi.” Thấy khoẻ là dấu hiệu tốt, nhưng thuốc vẫn cần được xem lại, kết quả chờ vẫn cần được đọc. Nhiều thay đổi về đường huyết, chức năng thận, điện giải không có triệu chứng.
“Đi khám chỗ gần nhà cũng như nhau.” Chỉ đúng khi mang đủ giấy tờ đợt nằm viện. Không có giấy, bác sĩ mới không biết thuốc nào vừa đổi.
“Không cần nhịn ăn vì chỉ khám thôi.” Một số buổi tái khám có xét nghiệm máu cần nhịn ăn. Hỏi trước, đỡ phải đi hai lần.
“Mang đơn mới nhất là đủ.” Mang cả giấy ra viện và kết quả; đơn thuốc không có chẩn đoán đầy đủ và không có diễn biến đợt điều trị.
Kết quả còn chờ khi ra viện
Những kết quả hay về muộn
Mẫu mô gửi giải phẫu bệnh sau mổ hoặc sau nội soi sinh thiết, kết quả nuôi cấy vi khuẩn, một số xét nghiệm gửi đi nơi khác thường cần nhiều ngày. Người bệnh có thể ra viện trước khi những kết quả này có. Giấy ra viện khi đó thường ghi chẩn đoán tạm thời hoặc ghi “chờ kết quả giải phẫu bệnh”.
Hỏi gì trước khi về
“Còn kết quả nào chưa có không? Khi nào có? Ai sẽ đọc và giải thích?” Thường kết quả sẽ được trả tại buổi tái khám, hoặc người nhà đến lấy ở một phòng nhất định. Ghi tên phòng và mốc thời gian vào cạnh lịch hẹn.
Đừng tự đọc rồi tự kết luận
Có bệnh viện cho xem kết quả qua phần mềm hoặc lấy bản giấy trước ngày hẹn. Đọc trước không sao, nhưng các thuật ngữ giải phẫu bệnh rất dễ hiểu sai khi tự tra. Mang kết quả đến buổi tái khám để bác sĩ giải thích trong bối cảnh bệnh của người bệnh.
Ghi lịch hẹn sao cho không quên
Ghi ngày hẹn vào ba chỗ: lịch trên điện thoại của người bệnh, điện thoại của người nhà sẽ đưa đi, và tờ bảng thuốc dán ở nhà. Đặt nhắc trước hai ngày để kịp chuẩn bị xét nghiệm, giấy tờ và người đưa đi.
Với người bệnh có nhiều hẹn ở nhiều chuyên khoa, ghi chung vào một chỗ và xem có hẹn nào trùng ngày để gộp chuyến. Nếu hai chuyên khoa hẹn hai mốc gần nhau, hỏi xem có gộp được vào một buổi không. Khi không chắc nên hỏi ai, xem bài hỏi ai khi về nhà có vấn đề.
Câu hỏi thường gặp
Lỡ hẹn tái khám vài ngày có sao không?
Với nhiều bệnh, lùi vài ngày không ảnh hưởng nếu thuốc dùng lâu dài còn đủ và không có dấu hiệu bất thường. Hẹn cắt chỉ, rút ống, chỉnh thuốc chống đông thì nên đúng mốc. Gọi khoa để hỏi.
Tái khám có cần giấy hẹn không?
Giấy hẹn khám lại thường dùng để làm thủ tục bảo hiểm y tế cho lần tái khám theo quy định hiện hành. Mang theo bản gốc cùng giấy ra viện, hỏi quầy tiếp đón nếu chưa rõ thủ tục.
Đi tái khám cần mang theo những gì?
Căn cước, thẻ bảo hiểm y tế, giấy ra viện, giấy hẹn, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm và phim chụp được trả về, sổ theo dõi ở nhà, danh sách câu hỏi viết sẵn.
Có tái khám ở bệnh viện gần nhà thay cho bệnh viện cũ được không?
Thường được nếu bác sĩ điều trị đồng ý và người bệnh mang đủ giấy tờ đợt nằm viện. Hỏi điều này ngay khi ra viện để bác sĩ dặn rõ cần theo dõi những gì.
Chưa đến ngày hẹn mà thấy không ổn thì có đi khám sớm không?
Có. Ngày hẹn dành cho trường hợp diễn biến bình thường. Có dấu hiệu bất thường thì đi khám sớm; dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lơ mơ thì gọi cấp cứu 115.