Ra viện theo yêu cầu là khi người bệnh hoặc gia đình xin về trong lúc bác sĩ đánh giá việc điều trị chưa xong. Thường người bệnh sẽ ký một giấy cam kết đã được giải thích rủi ro; nhưng vẫn có quyền và nên xin đủ giấy ra viện, đơn thuốc, lời dặn và hẹn khám.
Lý do xin về rất đời thường: chi phí, công việc, nhà xa, người bệnh nhớ nhà, hay muốn chuyển sang cơ sở khác. Điều đáng tránh nhất không phải là việc xin về, mà là xin về theo kiểu bỏ đi: không có giấy tờ, không có đơn thuốc, không ai biết người bệnh cần theo dõi gì. Bài này giúp gia đình làm việc đó cho đúng cách nếu đã quyết định.
Khác nhau giữa ra viện theo chỉ định và ra viện theo yêu cầu
Ba trường hợp nghe giống nhau nhưng hậu quả khác nhau:
Ra viện theo chỉ định: bác sĩ đánh giá người bệnh đủ điều kiện về, chủ động ra y lệnh ra viện, kê đơn và dặn dò.
Ra viện theo yêu cầu: người bệnh hoặc người đại diện hợp pháp đề nghị về trước, bác sĩ giải thích rủi ro, người bệnh ký xác nhận đã được giải thích và vẫn muốn về.
Bỏ viện: người bệnh tự rời đi không qua thủ tục. Đây là cách bất lợi nhất: không có giấy ra viện đầy đủ, thuốc dở dang, quyền lợi bảo hiểm có thể bị ảnh hưởng theo quy định, và lần khám sau không có thông tin.
Trình tự xin ra viện theo yêu cầu
Mỗi bệnh viện có cách làm riêng, nhưng thường đi theo các bước sau:
- Báo điều dưỡng hoặc bác sĩ điều trị là gia đình muốn xin về, nói lý do thật.
- Bác sĩ giải thích tình trạng hiện tại, điều gì còn dở, rủi ro nếu về lúc này, và có phương án nào khác không.
- Nếu vẫn quyết định về, người bệnh (hoặc người đại diện khi người bệnh không tự quyết được) ký giấy cam kết hoặc đơn xin ra viện theo mẫu của bệnh viện.
- Bác sĩ ra y lệnh ra viện, ghi tình trạng lúc ra viện và lý do ra viện theo yêu cầu vào hồ sơ.
- Khoa làm giấy ra viện, đơn thuốc nếu cần, lời dặn; người nhà làm thủ tục thanh toán.
- Trước khi rời khoa, xin rõ dấu hiệu phải quay lại và nơi khám tiếp.
Giấy cam kết không làm mất quyền được nhận giấy ra viện và đơn thuốc. Nếu thấy khoa chỉ đưa giấy cam kết mà chưa nói đến đơn thuốc, hỏi: “Về nhà có cần dùng thuốc gì tiếp không, và bác sĩ có kê đơn không?”
Nghe bác sĩ giải thích rủi ro: cần nghe được gì
Đây là lúc gia đình nên lắng nghe nhiều hơn nói. Mục đích không phải để bị thuyết phục ở lại, mà để biết đủ thông tin trước khi ký.
Điều gì còn dở
Ví dụ kháng sinh đường tĩnh mạch chưa đủ đợt, kết quả xét nghiệm quan trọng chưa về, chưa theo dõi đủ sau thủ thuật, chưa xác định xong nguyên nhân bệnh. Hỏi cụ thể: “Nếu ở lại thì mấy ngày tới khoa định làm gì?”
Ở nhà có thay được phần nào không
Có khi một phần việc còn dở có thể chuyển sang đường uống, làm ở phòng khám, hoặc ở cơ sở gần nhà. Có khi không thay được, ví dụ người bệnh cần thở oxy liên tục hay cần theo dõi máy móc. Câu trả lời giúp gia đình cân nhắc lại.
Rủi ro cụ thể
Hỏi: “Nếu về bây giờ, điều đáng lo nhất có thể xảy ra là gì, và dấu hiệu sớm của nó là gì?” Câu trả lời này vừa giúp quyết định, vừa là danh sách dấu hiệu phải quay lại.
Thứ phải có trong tay khi xin về
Ra viện theo yêu cầu vẫn cần đủ giấy tờ như ra viện thông thường, thậm chí cần hơn vì việc điều trị chưa xong:
| Giấy tờ / thông tin | Vì sao cần | Nếu thiếu |
|---|---|---|
| Giấy ra viện | Ghi chẩn đoán, điều trị đã làm, tình trạng lúc về | Lần khám sau bác sĩ không biết đã làm gì |
| Đơn thuốc | Phần điều trị có thể tiếp tục ở nhà | Người bệnh dừng thuốc giữa chừng |
| Kết quả xét nghiệm, phim chụp | Để cơ sở tiếp theo không phải làm lại | Mất thời gian, tốn chi phí làm lại |
| Lời dặn và dấu hiệu quay lại | Người về sớm có nguy cơ cao hơn | Không biết khi nào phải quay lại |
| Nơi khám tiếp | Việc điều trị dở cần người tiếp nhận | Không ai theo dõi tiếp |
Nếu gia đình xin về để chuyển sang bệnh viện khác, hỏi thêm có cần giấy chuyển viện hay tóm tắt hồ sơ bệnh án không. Cơ sở tiếp nhận cần những giấy đó để tiếp tục điều trị ngay mà không làm lại từ đầu.
Khi lý do xin về là chi phí
Đây là lý do rất hay gặp nhưng ít người nói thẳng. Nói thật với bác sĩ hoặc điều dưỡng: “Gia đình đang khó khăn về chi phí.” Có khi bác sĩ có phương án điều trị tương đương nhưng ít tốn kém hơn, có khi có thể chuyển phần điều trị còn lại sang cơ sở gần nhà theo đúng tuyến bảo hiểm, có khi bệnh viện có bộ phận công tác xã hội hỗ trợ. Không nói ra thì không ai biết để giúp.
Nếu sau khi bàn vẫn phải về, việc gia đình đã nói thật giúp bác sĩ kê đơn và dặn dò sát với khả năng thực tế, thay vì một đơn thuốc đắt mà gia đình không mua nổi.
Người bệnh cuối đời muốn về nhà
Một số gia đình xin đưa người bệnh nặng về nhà vì người bệnh mong được ở nhà những ngày cuối. Đây là quyết định riêng của gia đình và người bệnh. Trong trường hợp này, ngoài giấy tờ, nên hỏi bác sĩ những việc giúp người bệnh dễ chịu ở nhà: giảm đau, giảm khó thở, chăm sóc da, ăn uống; và hỏi trạm y tế xã/phường gần nhà có thể hỗ trợ những gì. Mục tiêu khi đó là sự thoải mái của người bệnh, và lời dặn của bác sĩ sẽ khác với một lần ra viện thông thường.
Ai được quyết định và ký
Người bệnh tỉnh táo, đủ tuổi
Người bệnh là người quyết định và ký. Người nhà có thể bàn, có thể khuyên, nhưng không thay người bệnh ký khi người bệnh vẫn tự quyết được. Nếu người bệnh muốn ở lại mà người nhà muốn đưa về, hoặc ngược lại, nên nói chuyện chung với bác sĩ để mọi người nghe cùng một lời giải thích.
Người bệnh không tự quyết được
Với trẻ em, người bệnh hôn mê, lú lẫn nặng, người đại diện hợp pháp theo quy định sẽ ký. Khi đó bác sĩ thường giải thích kỹ hơn và có thể đề nghị bàn thêm trước khi ký, nhất là khi rủi ro cao.
Nhiều người nhà ý kiến khác nhau
Thống nhất trong gia đình trước khi báo khoa, chọn một người đứng ra trao đổi. Khoa nhận ba yêu cầu khác nhau từ ba người con thì rất khó làm thủ tục, và người bệnh là người chịu thiệt vì chậm trễ.
Sai lầm hay gặp
Không ký gì, tự rời đi buổi tối. Người bệnh không có giấy ra viện, đơn thuốc; lần khám sau bác sĩ không biết đã điều trị gì.
Ký cam kết mà không nghe giải thích. Gia đình về nhà không biết dấu hiệu nào phải quay lại.
Ngừng hết thuốc vì “đã xin về”. Xin về không có nghĩa là bỏ điều trị. Phần làm được ở nhà vẫn phải làm.
Ngại quay lại vì đã ký cam kết. Ký cam kết không cấm người bệnh quay lại. Có dấu hiệu nặng thì đi khám hoặc gọi 115 ngay.
Về nhà rồi: theo dõi sát hơn bình thường
Người ra viện theo yêu cầu cần được theo dõi kỹ hơn người ra viện theo chỉ định, nhất là trong vài ngày đầu. Đo những gì được dặn đo, ghi vào sổ, giữ túi giấy tờ ở chỗ dễ lấy. Danh sách dấu hiệu theo ba mức có trong bài dấu hiệu phải quay lại viện; khó thở, đau ngực, lơ mơ, co giật, chảy máu không cầm thì gọi 115 ngay.
Đi khám tiếp đúng nơi đã bàn với bác sĩ, mang toàn bộ giấy tờ. Nếu chưa rõ hỏi ai trong lúc ở nhà, xem bài hỏi ai khi về nhà có vấn đề.
Câu hỏi thường gặp
Xin ra viện khi bác sĩ chưa cho có được không?
Người bệnh có quyền xin ra viện. Bác sĩ sẽ giải thích rủi ro và thường đề nghị ký giấy cam kết theo mẫu của bệnh viện. Gia đình vẫn nên xin giấy ra viện, đơn thuốc và lời dặn đầy đủ.
Ký giấy cam kết ra viện có ảnh hưởng gì không?
Giấy xác nhận người bệnh đã được giải thích và tự nguyện về. Nó không cấm quay lại khám. Quyền lợi bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành, nên hỏi bộ phận thanh toán của bệnh viện nếu băn khoăn.
Ra viện theo yêu cầu có được kê đơn thuốc không?
Thường bác sĩ vẫn kê đơn cho phần điều trị có thể tiếp tục ở nhà. Nếu chưa thấy đơn, hỏi trực tiếp bác sĩ trước khi rời khoa.
Xin về để chuyển sang bệnh viện khác cần giấy gì?
Hỏi khoa về giấy chuyển viện hoặc tóm tắt hồ sơ bệnh án, mang theo giấy ra viện, kết quả xét nghiệm, phim chụp để nơi tiếp nhận không phải làm lại từ đầu.
Xin về vì chi phí có nên nói thật với bác sĩ không?
Nên. Bác sĩ có thể tìm phương án ít tốn kém hơn, chuyển phần điều trị còn lại về cơ sở gần nhà, hoặc giới thiệu bộ phận công tác xã hội của bệnh viện nếu có.