Chữ viết tắt trong y lệnh theo dõi và chăm sóc
Những chữ trên phiếu theo dõi và phiếu chăm sóc: dấu hiệu sinh tồn, mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, lượng dịch vào ra và phân cấp chăm sóc.
Chữ hay gặp
- DHST: dấu hiệu sinh tồn, gồm mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ.
- M: mạch, đếm số nhịp trong một phút.
- HA: huyết áp. NT: nhịp thở. T° hoặc NĐ: nhiệt độ.
- SpO2: độ bão hoà oxy trong máu đo bằng kẹp ở đầu ngón tay.
- TD: theo dõi. «TD DHST 3 giờ/lần» nghĩa là đo các dấu hiệu sinh tồn ba giờ một lần.
- Dịch vào – ra, nước tiểu 24 giờ: cộng mọi thứ uống, truyền vào và mọi thứ thải ra trong ngày.
- CS cấp I, II, III: phân cấp chăm sóc. Cấp I dành cho người bệnh nặng, cần điều dưỡng chăm sóc toàn diện; cấp II cần hỗ trợ một phần; cấp III tự làm được hầu hết sinh hoạt.
- NB hoặc BN: người bệnh. ĐD: điều dưỡng. BS: bác sĩ.
- Nằm đầu cao, bất động tại giường, vận động sớm: y lệnh về tư thế và vận động, thường viết đủ chữ.
Dễ nhầm
- NT ở phiếu theo dõi là nhịp thở, nhưng ở chỗ khác có thể là «nước tiểu» hoặc «nội trú».
- TD là theo dõi; ở phần chẩn đoán, «TD viêm phổi» nghĩa là đang nghĩ tới và cần theo dõi thêm, chưa khẳng định.
- HA 120/80 đọc là «một trăm hai mươi trên tám mươi», hai số là hai chỉ số khác nhau chứ không phải phân số.
- Phân cấp chăm sóc nói về mức cần hỗ trợ, không phải «hạng» phòng hay dịch vụ.
Điều nên hỏi lại
- Người nhà cần để ý và báo ngay những thay đổi nào?
- Người bệnh được ngồi dậy, đi lại, tự ăn tới mức nào?
- Có cần ghi lại lượng nước uống và nước tiểu không, ghi vào đâu?
Tra loại khác
Cách dùng
- Chọn nhóm gần nhất với chỗ bạn đang đọc: đường dùng thuốc, số lần và giờ, bữa ăn, dạng thuốc, theo dõi chăm sóc hay xét nghiệm.
- Dò chữ viết tắt trong danh sách; chú ý phần «Dễ nhầm» tô nền ở mỗi nhóm.
- Chép lại những chữ vẫn chưa hiểu để hỏi điều dưỡng, bác sĩ hoặc dược sĩ ở lần gặp gần nhất.
Hỏi đáp
Vì sao cùng một chữ mà mỗi bệnh viện hiểu một khác?
Phần lớn chữ viết tắt là thói quen nghề nghiệp, không phải một bảng thống nhất cho mọi nơi. Vì vậy cùng hai chữ cái có thể mang nghĩa khác nhau tuỳ khoa và tuỳ ngữ cảnh. Nghĩa đúng là nghĩa người viết y lệnh muốn nói, nên khi phân vân hãy hỏi chính khoa phòng đó.
Đọc hiểu y lệnh rồi thì người nhà có tự làm theo được không?
Hiểu để phối hợp và để hỏi cho đúng, không phải để tự thực hiện. Việc cho thuốc tiêm truyền, chỉnh máy, rút ống là của nhân viên y tế. Với thuốc uống tại nhà, hãy làm theo đơn và lời dặn; chữ nào chưa rõ thì hỏi dược sĩ trước khi dùng.
Chữ viết tay trên đơn không đọc được thì làm sao?
Đừng đoán. Hỏi lại ngay tại quầy phát thuốc hoặc nhờ dược sĩ đọc và ghi lại cho rõ tên thuốc, số lần dùng trong ngày và thời điểm dùng. Đoán sai một chữ số hay một đơn vị có thể thành dùng sai thuốc.
Công cụ có cho biết liều thuốc không?
Không. Trang chỉ giải nghĩa chữ viết tắt. Liều, tốc độ truyền và thời gian dùng của từng người do bác sĩ quyết định theo bệnh, cân nặng và chức năng gan thận, nên không có con số chung nào để tra.