YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Tra cứu · Y Lệnh

Chữ viết tắt trong chỉ định xét nghiệm và chụp chiếu

Những chữ trên phiếu chỉ định cận lâm sàng: công thức máu, sinh hoá, nước tiểu, điện tim, siêu âm, X-quang, cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ, nội soi.

Chữ hay gặp

  • XN: xét nghiệm. CLS: cận lâm sàng, tên chung của xét nghiệm và chụp chiếu.
  • CTM: công thức máu, đếm các loại tế bào máu. HC, BC, TC: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu.
  • SHM hoặc sinh hoá: nhóm xét nghiệm máu về đường, mỡ, chức năng gan, thận, điện giải.
  • TPTNT: tổng phân tích nước tiểu.
  • ĐTĐ hoặc ECG: điện tâm đồ, ghi hoạt động điện của tim.
  • SA: siêu âm. XQ: chụp X-quang.
  • CLVT hoặc CT: chụp cắt lớp vi tính.
  • CHT hoặc MRI: chụp cộng hưởng từ.
  • NS: nội soi. GPB: giải phẫu bệnh, soi mẫu mô dưới kính hiển vi.

Dễ nhầm

  • ĐTĐ trên phiếu chỉ định là điện tâm đồ, nhưng ở phần chẩn đoán lại thường là «đái tháo đường».
  • CT (cắt lớp vi tính, dùng tia X) với CHT (cộng hưởng từ, dùng từ trường): hai máy khác nhau, lời dặn chuẩn bị cũng khác nhau.
  • NS trên phiếu chỉ định thường là nội soi, nhưng trên y lệnh truyền dịch có nơi lại dùng NS để chỉ dung dịch muối sinh lý theo lối viết tắt tiếng Anh; nhìn xem chữ đó nằm ở phần nào của tờ điều trị.

Điều nên hỏi lại

  • Xét nghiệm này có cần nhịn ăn không, nhịn từ khi nào?
  • Có cần ngưng thuốc nào, tháo đồ kim loại hay báo trước điều gì không?
  • Bao giờ có kết quả và ai sẽ giải thích kết quả?

Tra loại khác

Cách dùng

  1. Chọn nhóm gần nhất với chỗ bạn đang đọc: đường dùng thuốc, số lần và giờ, bữa ăn, dạng thuốc, theo dõi chăm sóc hay xét nghiệm.
  2. Dò chữ viết tắt trong danh sách; chú ý phần «Dễ nhầm» tô nền ở mỗi nhóm.
  3. Chép lại những chữ vẫn chưa hiểu để hỏi điều dưỡng, bác sĩ hoặc dược sĩ ở lần gặp gần nhất.

Hỏi đáp

Vì sao cùng một chữ mà mỗi bệnh viện hiểu một khác?

Phần lớn chữ viết tắt là thói quen nghề nghiệp, không phải một bảng thống nhất cho mọi nơi. Vì vậy cùng hai chữ cái có thể mang nghĩa khác nhau tuỳ khoa và tuỳ ngữ cảnh. Nghĩa đúng là nghĩa người viết y lệnh muốn nói, nên khi phân vân hãy hỏi chính khoa phòng đó.

Đọc hiểu y lệnh rồi thì người nhà có tự làm theo được không?

Hiểu để phối hợp và để hỏi cho đúng, không phải để tự thực hiện. Việc cho thuốc tiêm truyền, chỉnh máy, rút ống là của nhân viên y tế. Với thuốc uống tại nhà, hãy làm theo đơn và lời dặn; chữ nào chưa rõ thì hỏi dược sĩ trước khi dùng.

Chữ viết tay trên đơn không đọc được thì làm sao?

Đừng đoán. Hỏi lại ngay tại quầy phát thuốc hoặc nhờ dược sĩ đọc và ghi lại cho rõ tên thuốc, số lần dùng trong ngày và thời điểm dùng. Đoán sai một chữ số hay một đơn vị có thể thành dùng sai thuốc.

Công cụ có cho biết liều thuốc không?

Không. Trang chỉ giải nghĩa chữ viết tắt. Liều, tốc độ truyền và thời gian dùng của từng người do bác sĩ quyết định theo bệnh, cân nặng và chức năng gan thận, nên không có con số chung nào để tra.

Công cụ khác của Y Lệnh

Công cụ khác