YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh chăm sóc

Người bệnh đặt ống thông tiểu trong viện: người nhà chăm sao cho đúng y lệnh

Ống thông tiểu lưu giúp dẫn nước tiểu ra túi khi người bệnh không tự tiểu được hoặc cần đo chính xác. Người nhà giữ hệ thống kín, túi thấp, vệ sinh đúng và báo khi có dấu hiệu lạ.

Người bệnh đặt ống thông tiểu trong viện: người nhà chăm sao cho đúng y lệnh

Khi người bệnh lưu ống thông tiểu, người nhà cần giữ túi luôn thấp hơn bàng quang và không chạm sàn, giữ ống không gập không kéo, rửa tay trước sau khi chạm, vệ sinh vùng quanh ống bằng nước sạch theo hướng dẫn và báo khi nước tiểu ít hẳn, đục, có máu hay người bệnh sốt.

Ống thông tiểu lưu, nhiều người quen gọi là sonde tiểu, là ống mềm đưa qua niệu đạo vào bàng quang, có bóng nhỏ giữ ở trong, nối ra túi kín. Đặt và rút ống là việc của nhân viên y tế. Phần chăm giữ hằng ngày thì người nhà góp rất nhiều, và cũng dễ làm sai nếu không được dặn.

Vì sao bác sĩ chỉ định lưu ống thông tiểu

Ống thông tiểu không phải cho tiện chăm. Bác sĩ chỉ định khi có lý do, và rút càng sớm càng tốt khi lý do không còn. Những lý do hay gặp:

  • Người bệnh bí tiểu, không tự tiểu được, bàng quang căng.
  • Cần đo chính xác lượng nước tiểu theo giờ ở người bệnh nặng, sốc, sau mổ lớn.
  • Trong và ngay sau một số cuộc mổ, gây tê tủy sống.
  • Một số bệnh lý tiết niệu, sau mổ vùng tiết niệu, tuyến tiền liệt.
  • Người bệnh có vết loét vùng cùng cụt cần giữ khô trong thời gian nhất định, theo cân nhắc của bác sĩ.

Người nhà đôi khi xin “cứ để ống cho đỡ phải dọn”. Mỗi ngày lưu ống là thêm nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu, nên lời xin ấy không nên có.

Giữ hệ thống dẫn lưu kín và đúng vị trí

Ống, đầu nối và túi tạo thành một hệ thống kín. Nguyên tắc là không để vi khuẩn vào và không để nước tiểu chảy ngược:

  1. Treo túi vào khung giường ở vị trí thấp hơn bụng dưới người bệnh, nhưng không chạm sàn.
  2. Khi người bệnh ngồi dậy, đi lại: cầm hoặc treo túi thấp hơn hông. Không vắt túi lên giường, lên đùi người bệnh.
  3. Kiểm tra ống chạy thẳng xuống túi, không gập, không võng ngược lên cao rồi mới xuống, không bị đè dưới đùi.
  4. Ống được cố định vào đùi hoặc bụng dưới bằng băng dính hay dây cố định, để cử động không kéo vào niệu đạo. Nếu dây cố định bong, báo điều dưỡng.
  5. Không tháo rời ống với túi để đổ hay để “thông cho thoáng”.
  6. Túi đầy khoảng hai phần ba thì gọi điều dưỡng đổ, hoặc đổ qua van dưới đáy túi nếu đã được hướng dẫn và có ghi lượng theo yêu cầu.

Nếu túi phải tạm nâng lên khi chuyển giường, nhân viên y tế sẽ quyết định có kẹp ống hay không. Người nhà không tự kẹp.

Vệ sinh quanh ống

Vùng quanh chỗ ống ra là nơi vi khuẩn dễ bò ngược theo mặt ngoài ống vào bàng quang. Vệ sinh đúng giúp giảm nguy cơ này.

Làm gì

Rửa tay, đeo găng nếu được phát. Lau vùng bộ phận sinh dục và đoạn ống sát lỗ niệu đạo bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, lau một chiều từ chỗ ống ra ngoài, mỗi lần lau dùng một mặt gạc hoặc khăn sạch. Với nữ giới, lau từ trước ra sau. Với nam giới chưa cắt bao quy đầu, kéo nhẹ bao da lên lau rồi phải kéo về vị trí cũ.

Bao nhiêu lần

Thường làm mỗi ngày và sau mỗi lần người bệnh đi ngoài. Nhịp cụ thể theo hướng dẫn của khoa.

Không cần làm

Không cần bôi thuốc sát khuẩn mạnh, kem kháng sinh quanh lỗ ống nếu không có chỉ định. Không cần rửa bên trong ống. Không thay túi mỗi ngày khi hệ thống vẫn kín, sạch, chảy tốt. Cũng không cần ngâm người bệnh trong chậu nước; lau đúng cách là đủ.

Câu nói mẫu khi cần hỏi

Lần đầu, người nhà có thể nói: “Chị chỉ giúp em cách lau quanh ống cho ông một lần, em làm theo, chị xem em làm đúng chưa.” Đề nghị như vậy giúp điều dưỡng sửa ngay chỗ sai, thay vì người nhà tự mò.

Nhìn nước tiểu trong túi: điều gì nên báo

Người nhà là người thấy túi nhiều nhất trong ngày. Không cần đo, chỉ cần để ý những thay đổi sau. Mức nước tiểu cụ thể thế nào là đủ thì điều dưỡng đánh giá theo y lệnh theo dõi.

Thấy gìCó thể nghĩ tớiLàm gì
Nhiều giờ liền gần như không có nước tiểu mớiỐng gập, tắc, hoặc người bệnh tiểu ít thật sựKiểm tra ống gập rồi báo ngay
Nước tiểu đỏ, có cục máuChảy máu đường tiết niệuBáo sớm
Nước tiểu đục, có cặn, mùi hôiNhiễm khuẩnBáo sớm
Nước tiểu rỉ ra quanh ống, ướt tấm lótỐng tắc, bàng quang co thắt, sai vị tríBáo, không tự đẩy ống
Người bệnh đau tức bụng dưới, mót tiểu liên tụcỐng tắc, co thắt bàng quangBáo ngay

Những việc người nhà không tự làm

Ranh giới với ống thông tiểu khá rõ:

  • Không rút ống, kể cả khi người bệnh khó chịu và đòi rút. Bóng giữ trong bàng quang còn căng, kéo ra sẽ làm rách niệu đạo.
  • Không đẩy ống vào lại khi thấy ống tuột ra một đoạn.
  • Không tự bơm rửa ống, không tự tháo nước ở nhánh bóng.
  • Không tự thay túi mua ngoài.
  • Không cho người bệnh nhịn uống để đỡ phải đổ túi. Lượng nước uống theo y lệnh của bác sĩ.

Người bệnh lẫn hay kéo ống: báo điều dưỡng để có biện pháp phòng tự rút. Đây là tình huống có thể gây chảy máu và đau nhiều.

Sau khi rút ống: những gì thường gặp

Khi bác sĩ cho rút, điều dưỡng sẽ tháo nước ở bóng và rút ống ra. Lần tiểu đầu sau rút có thể buốt nhẹ, tiểu lắt nhắt vài lần. Người nhà nhắc người bệnh uống nước theo lời dặn và để ý lần tiểu đầu tiên. Nhiều khoa muốn biết người bệnh đã tiểu được chưa và lúc mấy giờ, nên hãy ghi lại.

Báo điều dưỡng nếu sau rút ống nhiều giờ người bệnh mót mà không tiểu được, bụng dưới căng đau, hoặc tiểu ra máu nhiều. Đây có thể là bí tiểu trở lại, cần được xử trí. Người bệnh vừa rút ống thường đi vệ sinh nhiều lần hơn, nên nhắc thêm các biện pháp trong bài phòng ngã khi nằm viện.

Khi nào báo ngay, khi nào đi khám

Trong viện, báo điều dưỡng ngay khi người bệnh sốt rét run, đau bụng dưới dữ dội, nước tiểu toàn máu cục, ống tuột ra, hoặc nhiều giờ không có nước tiểu xuống túi dù ống không gập.

Nếu người bệnh được về nhà với ống thông tiểu, cần có lời dặn và lịch thay ống của khoa. Sốt, nước tiểu đục hôi, đau vùng hông lưng là lý do đi khám sớm; sốt cao kèm lơ mơ, tụt huyết áp, khó thở thì gọi cấp cứu 115.

Đi lại, ngồi ghế, đi chụp chiếu khi có ống thông tiểu

Nhiều người bệnh nằm im cả ngày chỉ vì ngại ống. Phần lớn cử động thường ngày vẫn làm được nếu biết cách giữ túi.

Đi lại trong phòng

Có ống thông tiểu vẫn được đi lại khi có y lệnh vận động. Treo túi lên cọc truyền ở móc thấp hoặc cầm túi thấp hơn hông, gom ống cho khỏi vướng chân. Người bệnh mặc quần rộng, có thể luồn ống qua ống quần để đỡ vướng, nhưng phải kiểm ống không bị gập ở lưng quần.

Ngồi ghế

Khi người bệnh ngồi ghế cạnh giường, móc túi vào chân ghế hoặc thành giường ở thấp, không đặt túi lên đùi. Kiểm ống không bị kẹp giữa đùi và tay ghế.

Đi chụp chiếu, làm thủ thuật

Báo nhân viên đưa đi rằng người bệnh có ống thông tiểu. Túi đi theo người bệnh trên xe, móc thấp ở thành xe. Nếu túi gần đầy, nhờ điều dưỡng đổ trước khi đi để túi không căng, nặng kéo vào ống.

Câu hỏi thường gặp

Túi nước tiểu phải treo ở đâu cho đúng?

Treo ở khung giường, thấp hơn bụng dưới người bệnh nhưng không chạm sàn. Khi đi lại thì cầm túi thấp hơn hông, không đặt túi lên giường hay lên đùi.

Người bệnh đòi rút ống thông tiểu thì người nhà có rút được không?

Không. Bên trong có bóng giữ ống, kéo ra khi bóng còn căng sẽ làm tổn thương niệu đạo. Báo điều dưỡng để bác sĩ xem có thể rút chưa.

Nước tiểu rỉ ra ngoài quanh ống là sao?

Có thể do ống tắc, bàng quang co thắt hoặc ống lệch vị trí. Báo điều dưỡng kiểm tra, không tự đẩy hay kéo ống.

Vệ sinh quanh ống thông tiểu bằng gì?

Thường bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, lau một chiều từ chỗ ống ra ngoài, mỗi ngày và sau mỗi lần đi ngoài, theo hướng dẫn của khoa.

Sau rút ống thông tiểu bị buốt có sao không?

Buốt nhẹ, tiểu lắt nhắt vài lần đầu thường gặp. Nếu không tiểu được, bụng dưới căng đau hay tiểu nhiều máu thì báo điều dưỡng.

Có nên cho người bệnh uống ít nước để đỡ đổ túi không?

Không nên. Lượng nước uống theo y lệnh của bác sĩ. Uống quá ít làm nước tiểu cô đặc, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và tắc ống.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283