YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Tra cứu · Y Lệnh

Chữ viết tắt chỉ số lần và giờ dùng thuốc trong ngày

Những chữ cho biết một ngày dùng mấy lần, vào buổi nào, cách nhau bao lâu, và những chữ gốc La-tinh như b.i.d, t.i.d, prn đôi khi gặp trên đơn.

Chữ hay gặp

  • x 2 lần/ngày, x 3 lần/ngày: dấu x đọc là «nhân», tức mỗi ngày dùng chừng ấy lần.
  • S, Tr, C, T: sáng, trưa, chiều, tối. «S 1 – C 1» nghĩa là sáng một, chiều một (viên, gói hoặc đơn vị ghi trên đơn).
  • Mỗi 6 giờ, mỗi 8 giờ, mỗi 12 giờ (có khi viết q6h, q8h, q12h): các lần cách đều nhau chừng ấy giờ, tính cả ban đêm.
  • o.d hoặc q.d: mỗi ngày một lần.
  • b.i.d: mỗi ngày hai lần. t.i.d: ba lần. q.i.d: bốn lần.
  • prn hoặc «khi cần»: chỉ dùng khi có triệu chứng nêu trong y lệnh, như khi đau, khi sốt.
  • stat hoặc «ngay»: dùng ngay một lần.
  • h: giờ. 8h, 20h là giờ thực hiện y lệnh.
  • Liên tục 24/24: duy trì suốt ngày đêm, thường nói về truyền dịch, thở oxy, theo dõi máy.

Dễ nhầm

  • «Ngày 3 lần» với «mỗi 8 giờ»: ngày 3 lần thường xếp theo giờ thức; mỗi 8 giờ là cách đều cả đêm. Thuốc nào cần cách đều thì phải hỏi.
  • «Khi cần» không có nghĩa là dùng bao nhiêu cũng được: y lệnh đầy đủ luôn kèm điều kiện dùng và khoảng cách tối thiểu giữa hai lần.
  • q.d (mỗi ngày một lần) với q.i.d (mỗi ngày bốn lần): viết tay dễ đọc lẫn, chênh nhau bốn lần.
  • Dấu gạch trong «S 1 – C 1» là dấu ngăn giữa các buổi, không phải dấu trừ.

Điều nên hỏi lại

  • Các lần dùng có cần cách đều nhau không, hay chỉ cần đủ số lần trong ngày?
  • Quên một lần thì làm gì?
  • Thuốc «khi cần» thì dùng trong tình huống nào, tối đa mấy lần một ngày?

Tra loại khác

Cách dùng

  1. Chọn nhóm gần nhất với chỗ bạn đang đọc: đường dùng thuốc, số lần và giờ, bữa ăn, dạng thuốc, theo dõi chăm sóc hay xét nghiệm.
  2. Dò chữ viết tắt trong danh sách; chú ý phần «Dễ nhầm» tô nền ở mỗi nhóm.
  3. Chép lại những chữ vẫn chưa hiểu để hỏi điều dưỡng, bác sĩ hoặc dược sĩ ở lần gặp gần nhất.

Hỏi đáp

Vì sao cùng một chữ mà mỗi bệnh viện hiểu một khác?

Phần lớn chữ viết tắt là thói quen nghề nghiệp, không phải một bảng thống nhất cho mọi nơi. Vì vậy cùng hai chữ cái có thể mang nghĩa khác nhau tuỳ khoa và tuỳ ngữ cảnh. Nghĩa đúng là nghĩa người viết y lệnh muốn nói, nên khi phân vân hãy hỏi chính khoa phòng đó.

Đọc hiểu y lệnh rồi thì người nhà có tự làm theo được không?

Hiểu để phối hợp và để hỏi cho đúng, không phải để tự thực hiện. Việc cho thuốc tiêm truyền, chỉnh máy, rút ống là của nhân viên y tế. Với thuốc uống tại nhà, hãy làm theo đơn và lời dặn; chữ nào chưa rõ thì hỏi dược sĩ trước khi dùng.

Chữ viết tay trên đơn không đọc được thì làm sao?

Đừng đoán. Hỏi lại ngay tại quầy phát thuốc hoặc nhờ dược sĩ đọc và ghi lại cho rõ tên thuốc, số lần dùng trong ngày và thời điểm dùng. Đoán sai một chữ số hay một đơn vị có thể thành dùng sai thuốc.

Công cụ có cho biết liều thuốc không?

Không. Trang chỉ giải nghĩa chữ viết tắt. Liều, tốc độ truyền và thời gian dùng của từng người do bác sĩ quyết định theo bệnh, cân nặng và chức năng gan thận, nên không có con số chung nào để tra.

Công cụ khác của Y Lệnh

Công cụ khác