YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh khi ra viện

Đơn thuốc ra viện: thuốc nào dùng hết đợt, thuốc nào phải dùng lâu dài

Phân biệt thuốc dùng một đợt và thuốc dùng lâu dài trên đơn ra viện, hiểu số ngày cấp thuốc, và biết làm gì khi thuốc sắp hết mà chưa đến ngày tái khám.

Đơn thuốc ra viện: thuốc nào dùng hết đợt, thuốc nào phải dùng lâu dài

Trên đơn ra viện có hai loại thuốc trộn lẫn: thuốc dùng một đợt rồi thôi, và thuốc phải dùng lâu dài dù đơn chỉ cấp vài ngày. Số ngày ghi trên đơn là số ngày được cấp thuốc, không phải lúc nào cũng là số ngày được phép dùng rồi ngừng.

Nhầm hai loại này dẫn đến hai kiểu sai ngược nhau: ngừng thuốc lâu dài khi uống hết số viên được phát, hoặc cố mua thêm thuốc lẽ ra chỉ dùng một đợt. Bài này giúp người nhà đọc ra loại nào là loại nào và hỏi đúng chỗ trước khi rời viện. Phần đọc từng dòng y lệnh thuốc trong viện (tên, đường dùng, số lần) thuộc chuyên mục y lệnh thuốc; ở đây chỉ bàn những gì riêng của đơn ra viện.

Ba loại thuốc thường có trên đơn ra viện

Phân loại dưới đây không in trên đơn, người nhà phải hỏi để biết. Nhưng biết trước ba loại giúp đặt câu hỏi gọn:

LoạiVí dụ nhóm thuốcHết số ngày trên đơn thì sao
Dùng một đợtKháng sinh sau nhiễm trùng, thuốc giảm đau sau mổ, thuốc bảo vệ dạ dày đi kèmThường dừng, trừ khi bác sĩ dặn khác
Dùng lâu dàiThuốc huyết áp, mỡ máu, đái tháo đường, chống kết tập tiểu cầu sau đặt stentKhông tự dừng; phải được kê tiếp
Dùng đến khi tái khámThuốc lợi tiểu sau đợt suy tim, thuốc chống đông trong một khoảng thời gianDùng đủ đến ngày hẹn, bác sĩ quyết định tiếp hay dừng

Ví dụ chỉ là nhóm thuốc phổ biến, không có nghĩa thuốc của người bệnh thuộc loại đó. Một thuốc huyết áp có khi chỉ dùng tạm thời; một kháng sinh có khi phải dùng kéo dài. Câu trả lời đúng nằm ở bác sĩ kê đơn.

Số ngày trên đơn nghĩa là gì

Trên đơn thường có dòng “số ngày dùng” hoặc tổng số viên kèm số lần mỗi ngày. Với thuốc một đợt, đó là độ dài đợt điều trị. Với thuốc lâu dài, đó chỉ là lượng thuốc được cấp cho khoảng thời gian đến lần khám tiếp theo, theo quy định cấp thuốc của bệnh viện và quỹ bảo hiểm y tế.

Vì thế cùng một đơn, thuốc kháng sinh ghi bảy ngày có nghĩa là uống đủ bảy ngày rồi thôi, còn thuốc huyết áp ghi bảy ngày có nghĩa là bệnh viện cấp bảy ngày, sau đó phải đi khám để được kê tiếp. Hai dòng nhìn giống hệt nhau nhưng nghĩa khác hẳn.

Một số đơn có ghi thêm “dùng tiếp”, “dùng lâu dài”, “uống hết đợt”, “dùng đến khi tái khám”. Nếu không có những chữ này, hỏi bác sĩ và tự ghi vào bảng thuốc ở nhà.

Câu hỏi để xếp từng thuốc vào đúng loại

Cầm đơn, chỉ vào từng dòng, hỏi đúng một câu cho mỗi thuốc:

  • “Thuốc này uống hết số ngày trên đơn là dừng, hay phải dùng tiếp?”
  • “Nếu dùng tiếp thì khám ở đâu để kê thêm: phòng khám của bệnh viện, hay nơi đăng ký bảo hiểm ban đầu?”
  • “Nếu hết thuốc mà chưa đến ngày hẹn thì làm sao?”
  • “Thuốc này có được ngừng đột ngột không, hay phải giảm dần?”
  • “Có thuốc nào trên đơn chỉ dùng khi có triệu chứng không?”

Thuốc dùng “khi cần”, ví dụ thuốc giảm đau khi đau, thuốc hạ sốt khi sốt, là loại thứ tư. Nó không có số ngày cố định. Hỏi thêm: dùng tối đa mấy lần một ngày theo chỉ định, và nếu phải dùng thường xuyên thì có cần báo bác sĩ không.

Hết thuốc trước ngày tái khám

Vì sao chuyện này hay xảy ra

Số ngày cấp thuốc và ngày hẹn tái khám không phải lúc nào cũng khớp. Có khi ngày tái khám rơi vào cuối tuần nên phải lùi lại, có khi người bệnh làm rơi, hỏng vài viên, có khi uống nhầm. Thuốc một đợt hết là chuyện bình thường; thuốc lâu dài hết mà bỏ ngang mới là rủi ro.

Nên làm gì

Đếm thuốc ngay khi về nhà, so với ngày tái khám. Nếu thiếu, liên hệ sớm, đừng đợi đến viên cuối cùng. Các đường thường dùng: đi khám sớm hơn ở phòng khám của bệnh viện; khám ở cơ sở đăng ký bảo hiểm ban đầu và mang theo giấy ra viện, đơn thuốc để bác sĩ ở đó kê tiếp; hoặc hỏi khoa đã điều trị xem có thể đổi ngày hẹn không.

Không nên làm gì

Không tự giãn liều, uống cách ngày để thuốc “kéo dài” thêm. Không mượn thuốc của người khác dù cùng bệnh. Không tự mua thuốc cùng tên ở nhà thuốc mà không có đơn, vì hàm lượng và dạng bào chế có thể khác.

Thuốc tạm thời: những dòng dễ quên dừng

Thuốc bảo vệ dạ dày đi kèm. Hay được kê cùng thuốc giảm đau hoặc kháng sinh. Khi thuốc chính dừng, thuốc đi kèm thường cũng dừng, nhưng nên hỏi để chắc.

Thuốc giảm đau sau mổ. Dùng theo mức đau và theo đơn. Đau giảm dần là bình thường; đau tăng lên sau vài ngày là lý do đi khám, không phải lý do mua thêm thuốc giảm đau.

Thuốc nhuận tràng, thuốc chống nôn. Thường chỉ để qua giai đoạn đầu sau ra viện, nhất là sau mổ hoặc khi đang dùng thuốc giảm đau mạnh.

Thuốc ngủ, thuốc an thần ngắn ngày. Nếu có trên đơn ra viện, hỏi rõ dùng mấy đêm. Không tự kéo dài.

Làm bảng thuốc ở nhà từ đơn ra viện

Một bảng thuốc đơn giản đỡ hầu hết các lỗi nói trên. Làm trong buổi tối đầu tiên về nhà:

  1. Viết tên từng thuốc theo đơn, mỗi thuốc một dòng.
  2. Cạnh mỗi thuốc ghi loại: một đợt, lâu dài, đến khi tái khám, hay khi cần.
  3. Ghi ngày dự kiến hết thuốc theo số viên được cấp.
  4. Ghi ngày tái khám ở đầu bảng, khoanh tròn.
  5. Với thuốc một đợt, ghi ngày dừng; đến ngày đó gạch dòng đi.
  6. Dán bảng ở chỗ để thuốc, chụp ảnh lưu trong điện thoại.

Bảng này không thay đơn thuốc. Khi đi khám, mang cả đơn gốc lẫn bảng. Nếu đơn có thuốc đã thay cho thuốc cũ ở nhà, làm thêm bước đối chiếu theo bài đối chiếu thuốc trước và sau nằm viện.

Khi nào phải gọi bác sĩ hoặc đi khám ngay

Thuốc chỉ là một phần. Nếu đang dùng thuốc theo đơn ra viện mà xuất hiện phát ban, ngứa nhiều, sưng môi mặt, nôn liên tục không giữ được thuốc, chóng mặt muốn ngã, đi ngoài phân đen, nên liên hệ khoa đã điều trị hoặc đi khám trong ngày. Danh sách dấu hiệu cần quay lại viện được bàn riêng trong bài dấu hiệu phải quay lại viện.

Khó thở, sưng họng, đau ngực, lơ mơ, co giật, ngất là tình huống cấp cứu: gọi 115 hoặc đưa đến cơ sở cấp cứu gần nhất, mang theo đơn thuốc và giấy ra viện.

Những điều người nhà hay hiểu lầm

“Đơn chỉ có năm ngày nên chắc bệnh nhẹ.” Số ngày cấp thuốc không nói lên mức độ bệnh. Đơn ngắn có khi chỉ vì muốn người bệnh quay lại khám sớm.

“Uống hết thuốc là khỏi, không cần tái khám.” Lần tái khám là lúc bác sĩ quyết định thuốc nào dừng, thuốc nào tiếp tục. Bỏ tái khám là mất mốc quyết định đó.

“Thuốc ở viện cấp tốt hơn thuốc mua ngoài.” Thuốc kê theo hoạt chất; điều quan trọng là đúng hoạt chất, đúng hàm lượng, đúng cách dùng theo đơn.

Thuốc được cấp theo bảo hiểm và thuốc phải tự mua

Đơn ra viện có khi có hai phần: thuốc được cấp tại khoa dược theo bảo hiểm y tế, và thuốc kê thêm mà người bệnh tự mua ngoài. Phần tự mua thường là thuốc không nằm trong danh mục được thanh toán, hoặc bệnh viện tạm hết. Người nhà hay chỉ để ý túi thuốc được phát và quên mất dòng phải tự mua, về nhà mới thấy thiếu.

Khi nhận thuốc ở quầy, so số dòng trên đơn với số loại thuốc trong túi. Dòng nào không có trong túi, hỏi ngay: “Thuốc này gia đình tự mua phải không?”. Khi mua ngoài, đưa đơn gốc cho dược sĩ và đọc lại tên hoạt chất, hàm lượng in trên hộp so với đơn. Nếu nhà thuốc đề nghị thuốc khác thay thế, hỏi lại bác sĩ trước khi đổi.

Câu hỏi thường gặp

Đơn ra viện ghi bảy ngày, uống hết bảy ngày có được dừng không?

Tuỳ thuốc. Thuốc một đợt như kháng sinh thường dừng khi hết đợt; thuốc bệnh mạn tính như huyết áp, đái tháo đường thì số ngày chỉ là lượng được cấp, phải đi khám để được kê tiếp. Hỏi bác sĩ cho từng dòng.

Hết thuốc trước ngày tái khám thì làm sao?

Liên hệ sớm khi còn vài ngày thuốc. Có thể khám sớm hơn, khám ở nơi đăng ký bảo hiểm ban đầu kèm giấy ra viện và đơn cũ, hoặc hỏi khoa có đổi được lịch hẹn không. Không tự giãn liều hay mượn thuốc.

Có được tự mua thêm thuốc theo đơn ra viện ở nhà thuốc không?

Thuốc kê đơn cần đơn hợp lệ còn thời hạn. Tốt nhất là đi khám để bác sĩ đánh giá và kê tiếp, vì có thể cần đổi thuốc hoặc đổi liều sau đợt nằm viện.

Thuốc ghi dùng khi đau thì dùng tối đa bao nhiêu?

Theo đúng chỉ định trên đơn về số lần và khoảng cách giữa hai lần. Nếu phải dùng thường xuyên hoặc đau không giảm, báo bác sĩ thay vì tăng thêm.

Làm sao biết thuốc nào không được ngừng đột ngột?

Hỏi trực tiếp bác sĩ khi nhận đơn: thuốc này có được ngừng ngay không hay phải giảm dần. Ghi câu trả lời vào bảng thuốc ở nhà cạnh tên thuốc đó.

Thuốc bảo vệ dạ dày trong đơn có phải uống lâu không?

Thường được kê đi kèm thuốc giảm đau hoặc kháng sinh và dừng cùng thuốc chính, nhưng có trường hợp dùng lâu hơn. Hỏi bác sĩ dừng khi nào để khỏi dùng thừa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283