YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh theo dõi

Y lệnh cân nặng hằng ngày: vì sao phải cân cùng giờ, cùng một cái cân

Với người suy tim, suy thận, phù, cân nặng thay đổi qua từng ngày là thước đo nước ứ trong cơ thể. Cân sai cách một hôm là bác sĩ đọc sai cả xu hướng.

Y lệnh cân nặng hằng ngày: vì sao phải cân cùng giờ, cùng một cái cân

Cân nặng hằng ngày phải cân cùng giờ, cùng cân, cùng kiểu quần áo vì mục đích không phải biết người bệnh nặng bao nhiêu ký, mà là thấy cân thay đổi bao nhiêu so với hôm qua; phần thay đổi nhanh trong vài ngày chủ yếu là nước tích hoặc mất đi.

Mỡ và cơ không tăng giảm đáng kể trong một hai ngày. Vì vậy khi cân nhảy lên nhanh, bác sĩ hiểu cơ thể đang giữ nước; khi cân giảm nhanh sau thuốc lợi tiểu, nước đang được thải bớt. Muốn đọc được tín hiệu ấy, mọi điều kiện cân khác phải giữ y hệt nhau.

Ai thường có y lệnh cân nặng hằng ngày

Y lệnh thường ghi gọn: “Cân nặng hằng ngày, buổi sáng” hoặc “Cân mỗi sáng, báo bác sĩ khi tăng quá [mức] so với hôm trước”. Các nhóm hay gặp:

  • Suy tim: cân là cách đơn giản nhất phát hiện ứ dịch trước khi khó thở xuất hiện.
  • Suy thận, đặc biệt người đang chạy thận nhân tạo: cân giữa các lần lọc cho biết lượng nước phải rút.
  • Xơ gan có cổ trướng, hội chứng thận hư, phù toàn thân.
  • Người đang dùng thuốc lợi tiểu với liều được chỉnh từng ngày.
  • Người truyền dịch nhiều, sau mổ lớn, nằm hồi sức.
  • Trẻ nhỏ, người suy dinh dưỡng, người ăn qua ống: theo dõi dinh dưỡng, có khi theo dõi theo tuần thay vì hằng ngày.

Ở nhóm cuối, mục đích khác: xem người bệnh có lên cân nhờ dinh dưỡng không. Nhưng nguyên tắc cân vẫn giống nhau.

Năm điều kiện phải giữ giống nhau mỗi lần cân

Mỗi điều kiện thay đổi có thể làm cân lệch một khoảng đủ che mất tín hiệu thật. Bảng dưới giải thích vì sao.

Điều kiệnLàm thế nàoVì sao
Cùng giờBuổi sáng, sau khi ngủ dậyCân thay đổi theo bữa ăn, nước uống trong ngày
Sau đi tiểu, trước ăn sángĐi tiểu xong mới cân, chưa ăn uốngBàng quang đầy, bữa sáng đều cộng thêm cân
Cùng một cái cânDùng cân của khoa hoặc cân đã dùng hôm đầuCác cân khác nhau có thể lệch nhau
Cùng kiểu quần áoÁo quần bệnh viện, không mang dép, không cầm điện thoạiÁo khoác, chăn, dép đều có cân nặng
Cân đặt cùng chỗ, mặt phẳngKhông kê trên thảm, không chuyển qua lại giữa các sànMặt sàn lồi lõm làm cân đọc sai

Nếu buộc phải đổi cân hoặc cân vào giờ khác, ghi chú bên cạnh con số để bác sĩ biết so sánh không hoàn toàn tương đương.

Cân người bệnh mỗi sáng: trình tự thực tế

Trong viện, điều dưỡng hoặc hộ lý thường cân, nhưng nhiều khoa nhờ người nhà giúp, nhất là khi người bệnh tự đi lại được. Trình tự gọn:

  1. Khi người bệnh ngủ dậy, cho đi tiểu trước (nếu đang theo dõi nước vào ra, đo nước tiểu lần này như thường).
  2. Tháo dép, áo khoác, bỏ điện thoại, khăn ra khỏi người.
  3. Kiểm tra cân về số không trước khi đứng lên.
  4. Đỡ người bệnh bước lên, đứng thẳng giữa cân, không vịn vào tường hay vào người đỡ khi đọc số.
  5. Đọc số khi cân đứng yên, ghi ngay kèm giờ.
  6. Đưa số cho điều dưỡng hoặc ghi vào chỗ khoa quy định; nhìn số hôm qua để thấy chênh lệch.

Người bệnh không đứng được thì khoa dùng cân giường, cân ghế hoặc giường có cân. Người nhà không tự đỡ người bệnh đứng lên cân nếu đã được dặn nằm bất động hoặc có nguy cơ ngã; hỏi điều dưỡng trước.

Đọc con số: tăng, giảm, đứng yên

Con số tuyệt đối ít quan trọng, xu hướng mới là điều bác sĩ đọc. Ba tình huống hay gặp:

Tăng nhanh trong một vài ngày

Ở người suy tim, suy thận, đây thường là dấu hiệu giữ nước, có thể đi trước phù chân, khó thở khi nằm. Bác sĩ thường đặt một mức tăng cụ thể trong y lệnh; vượt mức ấy là phải báo, kể cả khi người bệnh chưa thấy khó chịu.

Giảm nhanh khi đang dùng lợi tiểu

Thường là thuốc đang có tác dụng, phù giảm. Nhưng giảm quá nhanh, kèm choáng khi đứng, khát, tiểu ít đi có thể là mất nước quá mức, cũng cần báo.

Đứng yên dù phù vẫn còn

Thông tin này giúp bác sĩ quyết định có cần đổi điều trị không. Đừng nghĩ con số không đổi là vô ích.

Một tình huống hay gặp ở khoa tim mạch

Một bà cụ suy tim nằm viện ngày thứ ba. Hai sáng đầu, con gái cân cho mẹ đúng giờ, sau khi đi tiểu, bằng cân của khoa. Sáng thứ ba, khoa đông, cô cân sau bữa sáng bằng cái cân ở phòng bên, thấy tăng hơn hôm qua một khoảng, hoảng hốt báo điều dưỡng. Điều dưỡng hỏi lại giờ cân và cân nào, rồi cân lại bằng cân cũ trước bữa trưa: con số gần như không đổi. Không có gì sai về bệnh, chỉ sai cách cân.

Tình huống ngược lại nguy hiểm hơn: cân lệch xuống vì cân khác, che mất một lần tăng thật. Vì vậy điều dưỡng giàu kinh nghiệm luôn hỏi “cân lúc mấy giờ, cân nào” trước khi đọc con số, và người nhà nên tự ghi luôn hai thông tin đó bên cạnh mỗi lần cân.

Những sai lầm làm hỏng cả chuỗi số

Cân lúc nào nhớ thì cân. Hôm cân sáng, hôm cân chiều sau ăn, chênh lệch có thể lớn hơn chính lượng nước đang tích.

Cân ở hành lang hôm nay, cân trong phòng hôm sau. Hai cân khác nhau, hai mặt sàn khác nhau.

Làm tròn số cho dễ nhớ. Ghi đúng số cân hiện, kể cả số lẻ sau dấu phẩy. Thay đổi cần bắt nằm ở phần lẻ đó.

Bỏ cân hôm người bệnh mệt. Hôm mệt lại thường là hôm cần số nhất. Nếu không đứng được, báo điều dưỡng để cân cách khác.

Tự giảm nước uống khi thấy cân tăng. Việc điều chỉnh nước và thuốc là của bác sĩ. Người nhà báo số, không tự xử.

Mang thói quen cân về nhà sau khi ra viện

Với người suy tim, suy thận, cân nặng hằng ngày thường tiếp tục sau ra viện, và đây là chỗ nhiều gia đình bỏ dở. Mua một cân điện tử đơn giản, đặt cố định một chỗ trong nhà, cân mỗi sáng theo đúng năm điều kiện ở trên, ghi vào một cuốn sổ riêng. Mang sổ theo mỗi lần tái khám.

Trước khi ra viện, hỏi bác sĩ câu cụ thể: “Cân tăng bao nhiêu trong mấy ngày thì phải đi khám?” và ghi câu trả lời lên trang đầu sổ. Mức này mỗi người một khác, nên phải lấy từ chính bác sĩ điều trị. Nếu cân tăng nhanh kèm khó thở khi nằm, phải kê cao gối mới ngủ được, phù chân tăng, cần đi khám sớm trong ngày. Nếu khó thở dữ dội, ho ra bọt, tím môi, vã mồ hôi lạnh, gọi cấp cứu 115.

Cân nặng và bảng nước vào ra bổ sung cho nhau

Trong viện, nhiều người bệnh vừa có y lệnh cân nặng hằng ngày vừa có y lệnh theo dõi nước vào ra. Bảng nước vào ra cho biết từng khoản trong ngày nhưng dễ sót, vì không đong được mồ hôi, hơi thở và hay quên ghi. Cân nặng là phép đo tổng hợp, không sót gì, nhưng không cho biết nước đến từ đâu. Hai cái đặt cạnh nhau giúp bác sĩ kiểm tra chéo: bảng ghi dư nhiều mà cân không tăng thì có thể bảng ghi sai, và ngược lại. Cách ghi bảng nước vào ra có trong bài theo dõi lượng nước vào ra.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao phải cân vào buổi sáng sau khi đi tiểu?

Vì đó là lúc cơ thể ít bị ảnh hưởng bởi bữa ăn và nước uống trong ngày nhất, lại dễ lặp lại mỗi ngày. Bàng quang đầy hay vừa ăn sáng đều làm cân tăng giả.

Cân nặng tăng nhanh ở người suy tim có ý nghĩa gì?

Thường là cơ thể đang giữ nước, có khi xảy ra trước cả khi phù chân hay khó thở rõ. Bác sĩ đặt mức tăng cần báo riêng cho từng người, vượt mức đó phải báo hoặc đi khám.

Có cần cân bằng cân của bệnh viện không, dùng cân mang từ nhà được không?

Quan trọng là dùng một cân duy nhất suốt đợt. Trong viện nên dùng cân của khoa để điều dưỡng kiểm tra được. Nếu dùng cân nhà, phải dùng nó từ đầu đến cuối và báo cho điều dưỡng.

Người bệnh nằm liệt giường thì cân thế nào?

Khoa dùng cân giường, cân ghế hoặc giường có sẵn cân. Người nhà không tự đỡ người bệnh đứng lên cân nếu có nguy cơ ngã; hỏi điều dưỡng cách làm.

Ra viện rồi có cần tiếp tục cân hằng ngày không?

Với người suy tim, suy thận, phù, bác sĩ thường dặn tiếp tục. Hỏi rõ mức tăng nào phải đi khám, ghi vào sổ, cân mỗi sáng và mang sổ khi tái khám.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283