YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh dinh dưỡng

Chế độ ăn cho người đái tháo đường khi nằm viện: y lệnh dặn gì

Trong viện, đường máu người đái tháo đường dao động theo bệnh, theo thuốc và theo từng bữa. Hiểu y lệnh hạn chế đường, chia bữa, giờ ăn khớp giờ thuốc và khi nào phải báo.

Chế độ ăn cho người đái tháo đường khi nằm viện: y lệnh dặn gì

Với người đái tháo đường nằm viện, y lệnh dinh dưỡng thường ghi hạn chế đường đơn, chia bữa đều và ăn đúng giờ so với giờ dùng thuốc hạ đường máu. Bỏ bữa, ăn muộn hay ăn thêm đồ ngọt đều làm đường máu lên xuống mạnh, nên mọi thay đổi chuyện ăn phải báo điều dưỡng.

Nhiều người đã sống với đái tháo đường nhiều năm, tự tin là biết ăn kiêng. Nhưng trong viện, mọi thứ khác đi: bệnh cấp, thuốc mới, giờ giấc mới, nhịn ăn làm xét nghiệm. Bài này giải thích những gì y lệnh dinh dưỡng dặn và vì sao người nhà là mắt xích quan trọng.

Vì sao đường máu trong viện khó giữ hơn ở nhà

Khi cơ thể bị nhiễm trùng, chấn thương hay vừa mổ, các nội tiết tố căng thẳng tăng lên và làm đường máu tăng, kể cả khi ăn như mọi ngày. Một số thuốc dùng trong viện, ví dụ nhóm thuốc chống viêm loại corticoid, cũng làm tăng đường máu. Ngược lại, người bệnh mệt, ăn ít, nôn, hoặc phải nhịn để làm xét nghiệm, thủ thuật lại dễ bị hạ đường máu.

Vì thế bác sĩ thường thay đổi cách điều trị đái tháo đường khi người bệnh vào viện, có khi chuyển từ thuốc uống sang tiêm insulin, và điều chỉnh theo kết quả đo đường máu nhiều lần trong ngày. Chế độ ăn là phần phải đi khớp với thuốc. Thuốc được tính cho một lượng ăn nhất định; ăn khác đi là thuốc lệch theo.

Y lệnh dinh dưỡng cho người đái tháo đường thường có gì

Cách ghi khác nhau giữa các bệnh viện, nhưng nội dung xoay quanh những phần dưới đây.

Phần y lệnhÝ nghĩaNgười nhà cần làm
Hạn chế đường đơnTránh đường, mật ong, bánh kẹo, nước ngọt, nước épKhông mang đồ ngọt vào, dặn người thăm
Kiểm soát lượng tinh bộtCơm, cháo, bún, bánh mì vừa phải và đều giữa các bữaKhông bữa ăn rất nhiều, bữa ăn rất ít
Chia bữaBa bữa chính, có thể kèm bữa phụGiữ đúng giờ, không gộp bữa
Giờ ăn khớp giờ thuốcĂn trong khoảng thời gian bác sĩ dặn sau khi tiêm hoặc uống thuốcBáo điều dưỡng nếu bữa ăn bị trễ
Kèm chế độ khácGiảm muối, giảm đạm, ăn mềm tuỳ bệnh đi kèmHỏi để nấu đúng cả hai yêu cầu

Bác sĩ hoặc khoa dinh dưỡng có thể ghi thêm loại sữa dành cho người đái tháo đường nếu người bệnh ăn kém. Đừng tự thay bằng sữa thường hay sữa đặc có đường.

Giờ ăn và giờ thuốc: điều người nhà hay không biết

Đây là phần dễ sai nhất và hậu quả rõ nhất, nên nói riêng.

Insulin tiêm trước bữa thì phải ăn. Một số loại insulin được tiêm ngay trước bữa ăn để đón lượng đường từ bữa đó. Nếu tiêm xong mà người bệnh không ăn, ăn rất ít hoặc ăn trễ nhiều, đường máu có thể tụt nguy hiểm.

Báo trước khi bỏ bữa. Người bệnh buồn nôn, không muốn ăn, đang chờ làm thủ thuật, hãy báo điều dưỡng trước giờ tiêm hoặc giờ uống thuốc. Điều dưỡng sẽ hỏi bác sĩ để điều chỉnh.

Bữa ăn đến trễ cũng phải báo. Suất ăn bệnh viện đến muộn, người nhà mang cơm vào trễ. Nếu người bệnh đã tiêm mà chưa có đồ ăn, nói ngay với điều dưỡng.

Đo đường máu trước rồi mới ăn. Nhiều khoa đo đường máu mao mạch trước bữa. Nếu người bệnh ăn trước khi đo, kết quả sai và liều thuốc tính theo kết quả đó cũng sai. Hỏi điều dưỡng giờ đo và chờ đo xong mới ăn.

Không tự uống thuốc tiểu đường mang từ nhà. Thuốc ở nhà và thuốc trong viện có thể bị dùng trùng. Đưa hết thuốc nhà cho bác sĩ xem và chỉ dùng theo y lệnh.

Đồ thăm hỏi: nên và không nên

Người thăm thường mang quà theo thói quen. Với người đái tháo đường nằm viện, hãy dặn trước hoặc nhận rồi cất lại, không để ở đầu giường.

  • Không nên: sữa hộp có đường, sữa đặc, nước yến, nước ngọt, nước tăng lực, nước ép đóng hộp.
  • Không nên: bánh ngọt, bánh quy, kẹo, mứt, xôi ngọt, chè.
  • Hạn chế, hỏi trước: trái cây rất ngọt như xoài chín, nhãn, vải, mít, sầu riêng, chuối chín kỹ.
  • Thường dùng được với lượng vừa: bưởi, ổi, táo, thanh long, cam, ăn cả múi, không ép lấy nước.
  • Nếu muốn mang đồ ăn, hỏi người nhà chính hoặc điều dưỡng chế độ ăn hôm nay.

Một hộp sữa có đường hay một ly nước ép uống vào lúc đường máu đang cao có thể làm kết quả đo lần sau vọt lên, bác sĩ tưởng thuốc chưa đủ và tăng liều. Kể thật với bác sĩ những gì người bệnh đã ăn uống ngoài suất.

Một ngày ăn mẫu theo y lệnh

Trình tự dưới đây minh hoạ cách người nhà phối hợp với điều dưỡng trong một ngày, không thay cho thực đơn bác sĩ chỉ định.

  1. Sáng: chờ điều dưỡng đo đường máu, dùng thuốc theo y lệnh, rồi ăn bữa sáng trong khoảng thời gian được dặn.
  2. Giữa buổi: nếu y lệnh có bữa phụ, cho ăn một phần nhỏ như vài lát trái cây ít ngọt hoặc một hộp sữa không đường.
  3. Trưa: đo, dùng thuốc nếu có, ăn bữa trưa với lượng cơm tương đương các ngày, nhiều rau, có đạm.
  4. Chiều: bữa phụ nhỏ nếu được chỉ định.
  5. Tối: đo, dùng thuốc nếu có, ăn tối.
  6. Trước khi ngủ: hỏi điều dưỡng có cần bữa phụ nhẹ không, nhất là khi người bệnh dùng insulin tác dụng dài hoặc từng bị hạ đường máu ban đêm.

Điều quan trọng không phải ăn ít mà là ăn đều: lượng tinh bột tương đương nhau giữa các ngày, giờ ăn ổn định, không gộp hai bữa làm một.

Những hiểu nhầm hay gặp

Ăn càng ít càng tốt. Ăn quá ít khi đang dùng thuốc làm tăng nguy cơ hạ đường máu, và thiếu năng lượng làm chậm hồi phục.

Bỏ hẳn cơm, chỉ ăn rau thịt. Bỏ hẳn tinh bột trong lúc dùng thuốc dễ gây hạ đường máu. Tinh bột vừa phải và đều đặn mới là yêu cầu.

Đồ ăn kiêng không đường thì ăn thoải mái. Bánh không đường vẫn làm từ bột, vẫn làm tăng đường máu.

Có tiêm insulin thì ăn gì cũng được. Insulin được tính theo một lượng ăn. Ăn thêm nhiều, đường máu vẫn cao, và tăng liều liên tục không phải cách bác sĩ mong muốn.

Hạ đường máu: nhận ra sớm và báo ngay

Đây là tình huống cần phản ứng nhanh. Báo điều dưỡng ngay khi người bệnh có các dấu hiệu sau, nhất là sau khi tiêm thuốc mà chưa ăn hoặc ăn ít:

  • Run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, đói cồn cào.
  • Hoa mắt, nhìn mờ, chóng mặt.
  • Bứt rứt, cáu gắt bất thường, nói lẫn.
  • Lơ mơ, khó đánh thức, co giật.

Trong viện, điều dưỡng sẽ đo đường máu và xử trí theo quy trình của khoa, thường là cho uống hoặc truyền đường. Người nhà nên hỏi trước, ngay từ ngày đầu: “Nếu thấy bà run, vã mồ hôi lúc chị chưa tới kịp, em có được cho bà uống nước đường không?” Khoa sẽ hướng dẫn cụ thể.

Đường máu quá cao cũng nguy hiểm: khát nhiều, tiểu nhiều, mệt lả, thở nhanh, lơ mơ. Gặp thì báo ngay. Sau khi ra viện, nếu người bệnh lơ mơ, co giật, không ăn uống được, hãy gọi cấp cứu 115.

Liên quan với các y lệnh dinh dưỡng khác

Người đái tháo đường hay có thêm tăng huyết áp, bệnh thận. Khi đó y lệnh ăn có thể vừa hạn chế đường vừa giảm muối, giảm đạm. Cách đọc một dòng chế độ ăn có nhiều phần như vậy được giải thích ở bài chế độ ăn bệnh lý trong viện. Trước mổ hay trước thủ thuật, người đái tháo đường cũng có lời dặn riêng về giờ nhịn và thuốc, xem bài nhịn ăn trước mổ.

Câu hỏi thường gặp

Người tiểu đường nằm viện có được ăn trái cây không?

Thường được với lượng vừa phải, chọn loại ít ngọt như bưởi, ổi, táo, ăn cả múi, không ép lấy nước. Trái cây rất ngọt nên hỏi điều dưỡng trước.

Đã tiêm insulin mà người bệnh không muốn ăn thì làm sao?

Báo điều dưỡng ngay. Tiêm insulin trước bữa mà không ăn có thể làm hạ đường máu. Tốt nhất báo trước giờ tiêm khi thấy người bệnh buồn nôn hay chán ăn.

Vì sao trong viện đường máu cao hơn ở nhà dù ăn ít hơn?

Nhiễm trùng, chấn thương, phẫu thuật và một số thuốc như corticoid làm đường máu tăng. Bác sĩ sẽ điều chỉnh thuốc theo kết quả đo nhiều lần trong ngày.

Có nên mua sữa cho người tiểu đường mang vào viện không?

Hỏi bác sĩ trước. Nếu người bệnh ăn kém, bác sĩ có thể chỉ định loại sữa phù hợp. Tránh sữa có đường, sữa đặc, nước yến đóng hộp.

Có được ăn trước khi điều dưỡng đo đường máu không?

Không nên. Nhiều khoa đo trước bữa để tính thuốc. Ăn trước khi đo làm kết quả cao giả, liều thuốc tính theo đó có thể không đúng.

Người tiểu đường run tay vã mồ hôi trong viện thì làm gì?

Bấm chuông gọi điều dưỡng ngay vì có thể là hạ đường máu. Hỏi khoa từ trước xem người nhà có được cho uống nước đường trong lúc chờ không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283