Phản ánh theo bậc: nói ngay với điều dưỡng hoặc bác sĩ đang phụ trách, sau đó với điều dưỡng trưởng khoa hoặc trưởng khoa nếu cần; khi chưa được giải quyết, gửi phòng quản lý chất lượng hoặc đường dây nóng của bệnh viện. Nói cụ thể điều đã xảy ra, lúc nào, ảnh hưởng gì và mong muốn gì.
Mục đích của phản ánh là để người bệnh được xử lý đúng và để sai sót không lặp lại với người sau. Đi đúng bậc và nói đúng trọng tâm thì hai việc đó dễ đạt hơn nhiều so với một trận cãi vã ở hành lang.
Sai sót và suýt sai sót đều đáng nói
Sai sót là khi điều không đúng đã xảy ra với người bệnh: phát nhầm thuốc, bỏ sót một lần dùng thuốc, lấy nhầm mẫu, ngã trong viện. Suýt sai sót là khi điều sai bị chặn kịp trước khi tới người bệnh, ví dụ người nhà hỏi lại và điều dưỡng phát hiện khay thuốc là của giường khác.
Nhiều gia đình nghĩ suýt sai sót thì thôi, đằng nào cũng không sao. Với bệnh viện, suýt sai sót lại là thông tin quý, vì nó cho thấy chỗ hở trong quy trình trước khi có ai bị hại. Các bệnh viện có hệ thống báo cáo sự cố theo quy định của Bộ Y tế, và nhiều nơi khuyến khích báo cả suýt sai sót mà không quy lỗi cá nhân.
Phản ánh theo bậc
Bậc đầu xử lý được phần lớn việc. Lên bậc trên khi bậc dưới không giải quyết, hoặc khi sự việc nghiêm trọng.
| Bậc | Gặp ai | Phù hợp khi |
|---|---|---|
| Một | Điều dưỡng, bác sĩ đang phụ trách | Cần xử lý ngay cho người bệnh, sai sót vừa xảy ra |
| Hai | Điều dưỡng trưởng khoa, trưởng khoa | Việc lặp lại, cần thay đổi cách làm trong khoa, hoặc bậc một không giải quyết |
| Ba | Phòng quản lý chất lượng, phòng công tác xã hội | Sự cố nghiêm trọng, liên quan nhiều khoa, hoặc khoa chưa phản hồi thoả đáng |
| Bốn | Ban giám đốc qua đường dây nóng, hòm thư góp ý | Đã đi qua các bậc trên mà chưa được trả lời |
| Năm | Cơ quan quản lý y tế cấp tỉnh, thành phố | Đã phản ánh với bệnh viện mà không được giải quyết theo quy định |
Số đường dây nóng của bệnh viện thường được niêm yết ở khu tiếp đón và hành lang các khoa. Phòng công tác xã hội ở nhiều bệnh viện là nơi tiếp nhận góp ý và giúp kết nối với khoa liên quan.
Nói thế nào để được giải quyết
Một phản ánh có ích trả lời được năm câu. Chuẩn bị trước khi gặp, bằng lời hoặc bằng giấy.
- Chuyện gì đã xảy ra: mô tả sự việc, không kết luận. “Lúc tám giờ sáng, bà em được phát thuốc có ba viên lạ, khi hỏi lại thì điều dưỡng nói là thuốc của giường bên.”
- Khi nào, ở đâu: ngày, giờ, khoa, buồng, giường.
- Ai liên quan: chức danh hoặc tên trên bảng tên nếu biết, không cần đoán.
- Hậu quả: người bệnh có bị ảnh hưởng gì không, đã được xử lý thế nào.
- Mong muốn: được giải thích, được theo dõi thêm, khoa rà lại quy trình, hoặc điều cụ thể khác.
Câu cuối thường bị bỏ quên. Không nói mình mong gì, người nghe sẽ đoán, và thường đoán là gia đình chỉ muốn trút giận. Một mong muốn cụ thể như “gia đình muốn khoa ghi cảnh báo trùng tên cho bà” dễ được đáp ứng hơn nhiều.
Ví dụ cách nói ở từng tình huống
Cùng là phản ánh, nhưng mỗi tình huống cần một trọng tâm.
Suýt nhầm thuốc đã được chặn
Với điều dưỡng trưởng khoa: “Sáng nay suýt có nhầm thuốc giữa bà em và bà giường bên vì hai bà trùng tên. Chị đã thu lại kịp. Gia đình muốn khoa để ý trường hợp trùng tên này cho những ngày tới.” Câu nói ghi nhận việc điều dưỡng đã chặn kịp, đồng thời nêu điều cần sửa.
Bị bỏ sót một lần dùng thuốc
Với bác sĩ điều trị: “Đêm qua bố em không được tiêm thuốc lúc mười giờ như mọi hôm. Em muốn hỏi việc bỏ một lần như vậy có ảnh hưởng gì không và khoa sẽ theo dõi thêm gì.” Câu nói đặt sức khoẻ người bệnh lên trước.
Người bệnh ngã trong viện
Báo ngay điều dưỡng để khám và theo dõi. Sau đó, với điều dưỡng trưởng khoa: “Mẹ em ngã khi tự đi vệ sinh lúc nửa đêm. Gia đình muốn biết khoa có thể hỗ trợ gì thêm ban đêm, ví dụ thanh chắn giường hay chuông gọi gần tay hơn.”
Những cái sai hay gặp khi phản ánh
Phản ánh lúc đang nóng giận ngay tại giường. Lời nói to trước mặt người bệnh khác làm cả buồng căng thẳng, và thường kết thúc bằng tranh cãi ai đúng ai sai. Lo xong cho người bệnh, rồi xin gặp riêng.
Đăng lên mạng xã hội trước khi nói với bệnh viện. Bệnh viện mất cơ hội tìm hiểu và xử lý, còn câu chuyện trên mạng thường bị kể lệch. Đi qua kênh chính thức trước; nếu thật sự không được giải quyết vẫn còn cơ quan quản lý.
Chỉ nói chung chung. “Khoa này làm ăn cẩu thả” không cho ai biết phải sửa gì. Một sự việc cụ thể, có giờ, có giường, có hậu quả mới đưa được vào quy trình xem xét.
Đòi kỷ luật một người cụ thể ngay. Nhiều sai sót có nguyên nhân hệ thống: thiếu người, hai người bệnh trùng tên, y lệnh viết khó đọc. Đòi phạt một người có khi khiến điều dưỡng sợ báo cáo sai sót về sau, và người bệnh sau chịu thiệt.
Điều nên chờ đợi sau khi phản ánh
Với phản ánh trực tiếp ở khoa, thường được trả lời trong ngày. Với phản ánh gửi phòng quản lý chất lượng hay đường dây nóng, bệnh viện sẽ tìm hiểu, có khi mời gia đình nói chuyện. Hỏi rõ khi nào sẽ có phản hồi và ai là người liên lạc.
Người bệnh và gia đình có quyền được thông tin về sự việc liên quan tới chính người bệnh. Không phải mọi chi tiết xử lý nội bộ đều được chia sẻ, nhưng gia đình nên được biết điều gì đã xảy ra, ảnh hưởng tới người bệnh thế nào và khoa sẽ làm gì để phòng lặp lại.
Giữ lại ghi chép của mình: ngày giờ, người đã gặp, nội dung đã nói. Nếu sự việc liên quan tới thuốc, cách xử lý ngay tại chỗ có trong bài nghi nhầm thuốc trong viện.
Cũng nên nói khi thấy làm tốt
Phản ánh không chỉ dành cho sai sót. Khi một điều dưỡng hỏi tên cẩn thận, giải thích rõ hay chặn kịp một nhầm lẫn, một lời cảm ơn gửi điều dưỡng trưởng khoa giúp thói quen tốt được ghi nhận. Những việc như hỏi họ tên, năm sinh trước mỗi lần phát thuốc, giải thích trong bài vì sao điều dưỡng hỏi họ tên, năm sinh, được duy trì tốt hơn khi người bệnh hiểu và đánh giá cao.
Ưu tiên người bệnh trước, phản ánh sau
Nếu sai sót vừa xảy ra và người bệnh có dấu hiệu bất thường như khó thở, đau ngực, lơ mơ, nổi mẩn lan nhanh, chảy máu, hãy báo ngay để được xử trí tại chỗ trước khi nghĩ tới chuyện phản ánh. Nếu đã ra viện và phát hiện vấn đề khi ở nhà mà người bệnh có dấu hiệu nặng, gọi cấp cứu 115, phản ánh với bệnh viện cũ sau khi người bệnh đã an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Thấy sai sót trong bệnh viện thì nên báo ai trước?
Báo ngay điều dưỡng hoặc bác sĩ đang phụ trách để người bệnh được xử lý. Sau đó, nếu cần thay đổi cách làm hoặc chưa được giải quyết, gặp điều dưỡng trưởng khoa hoặc trưởng khoa.
Suýt nhầm thuốc nhưng đã được chặn kịp có cần phản ánh không?
Nên phản ánh nhẹ nhàng với điều dưỡng trưởng khoa. Suýt sai sót giúp khoa thấy chỗ hở trong quy trình trước khi có người bị hại, và nhiều bệnh viện khuyến khích báo những trường hợp này.
Phòng quản lý chất lượng bệnh viện làm gì?
Phòng này theo dõi chất lượng và an toàn người bệnh, tiếp nhận báo cáo sự cố và phản ánh liên quan nhiều khoa. Gia đình có thể gửi phản ánh tới đây khi khoa chưa giải quyết thoả đáng.
Viết phản ánh gửi bệnh viện cần ghi những gì?
Ghi sự việc đã xảy ra, ngày giờ, khoa và giường, người liên quan nếu biết, hậu quả với người bệnh và điều gia đình mong muốn. Mô tả sự việc, tránh kết luận và lời lẽ nặng nề.
Phản ánh rồi có ảnh hưởng tới việc chăm sóc người bệnh không?
Phản ánh đúng kênh, bằng lời lẽ bình tĩnh là quyền của người bệnh và gia đình. Nếu lo ngại bị đối xử khác đi, có thể nói điều đó với phòng công tác xã hội hoặc phòng quản lý chất lượng.