YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh xét nghiệm và thăm dò

Vì sao bác sĩ cho làm lại xét nghiệm hoặc chụp lại phim

Làm lại xét nghiệm hay chụp lại phim thường vì mẫu không đạt, kết quả cần xác nhận, ảnh không đủ rõ hoặc kết quả nơi khác không dùng được. Đây là các lý do cụ thể.

Vì sao bác sĩ cho làm lại xét nghiệm hoặc chụp lại phim

Bác sĩ cho làm lại xét nghiệm hoặc chụp lại vì một trong bốn lý do chính: mẫu hoặc ảnh lần trước không đạt chất lượng, kết quả bất ngờ không khớp với tình trạng người bệnh nên cần xác nhận, cần xem diễn biến sau điều trị, hoặc kết quả làm ở nơi khác đã cũ hay không đủ thông tin.

Với người bệnh, làm lại nghĩa là thêm một lần chọc kim, thêm một lần nằm máy, có khi thêm một ngày chờ. Cảm giác bực bội là dễ hiểu. Bài này tách từng lý do ra để người nhà biết lần làm lại nào là chuyện kỹ thuật không tránh được, lần nào có thể phòng trước, và nên hỏi gì khi chưa rõ.

Mẫu xét nghiệm bị từ chối: các lý do kỹ thuật hay gặp

Phòng xét nghiệm có tiêu chuẩn nhận mẫu. Mẫu không đạt sẽ bị trả về và khoa phải lấy lại. Các lý do thường gặp:

Lý doChuyện gì xảy raCó phòng được không
Mẫu máu tán huyếtHồng cầu vỡ trong ống, giải phóng chất bên trong làm sai một số chỉ số, điển hình là kaliMột phần: lấy khó, ven nhỏ, lắc ống mạnh, vận chuyển xóc dễ gây ra
Mẫu bị đông trong ống chống đôngKhông đếm được tế bào máu chính xácPhần lớn do kỹ thuật lấy và trộn ống
Không đủ thể tíchTỉ lệ máu và chất chống đông sai, nhất là xét nghiệm đông máuVen khó lấy ở người già, trẻ nhỏ, người mất nước
Nhãn thiếu hoặc không khớp phiếuPhòng xét nghiệm không được phép chạy mẫu không xác định được chủCó, kiểm tra nhãn trước khi lấy
Mẫu để quá lâuMột số chất thay đổi theo thời gian ở nhiệt độ phòngCó, gửi mẫu sớm
Lấy ở tay đang truyền dịchDịch truyền pha loãng mẫu, kết quả lệchCó, lấy ở tay bên kia hoặc tạm khoá dịch đúng quy trình

Những lý do này không ai muốn, kể cả điều dưỡng lấy mẫu. Người nhà có thể góp phần ở những việc đơn giản như giữ tay người bệnh yên, báo tay nào đang truyền. Cách lấy mẫu nước tiểu, phân, đờm để khỏi bị trả có ở bài lấy nước tiểu, phân, đờm làm xét nghiệm.

Kết quả bất ngờ: vì sao bác sĩ muốn làm lại cho chắc

Đây là lý do người nhà hay hiểu nhầm nhất, vì nghe như lần trước làm sai.

Khi con số không khớp với người bệnh

Người bệnh tỉnh táo, ăn uống bình thường mà kali máu báo rất cao; người không chảy máu mà hồng cầu tụt sâu. Khi kết quả không khớp với những gì bác sĩ nhìn thấy, khả năng mẫu có vấn đề là có thật. Trước khi dùng thuốc mạnh để xử trí một con số, bác sĩ thường muốn làm lại để xác nhận. Làm lại lúc này là thận trọng, không phải lãng phí.

Khi quyết định lớn dựa vào một kết quả

Trước khi bắt đầu một điều trị kéo dài, một ca mổ hay một chẩn đoán nặng nề, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại hoặc làm thêm một phương pháp khác để chắc chắn. Không ai muốn bắt đầu một điều trị chỉ dựa vào một lần đo có thể sai.

Khi kết quả nằm ở ranh giới

Con số chỉ hơi lệch một chút có thể do dao động tự nhiên trong ngày. Làm lại sau một thời gian cho biết đó là lệch thật hay chỉ là dao động.

Làm lại để theo dõi khác với làm lại vì hỏng

Cần phân biệt hai chuyện. Làm lại vì hỏng là lần trước không cho kết quả dùng được. Làm lại để theo dõi là lần trước hoàn toàn tốt, nhưng bác sĩ cần thêm một điểm đo để biết bệnh đi về đâu, thuốc có tác dụng không. Ví dụ chụp phổi lại sau một đợt kháng sinh để xem viêm phổi đã đỡ chưa, siêu âm lại để xem dịch đã giảm chưa, xét nghiệm lại sau khi bù điện giải.

Loại thứ hai là một phần của kế hoạch điều trị, thường đã nằm trong dự tính từ đầu. Lý do lấy máu lặp lại trong suốt đợt nằm viện được nói kỹ ở bài vì sao phải lấy máu nhiều lần khi nằm viện.

Người nhà muốn biết lần này thuộc loại nào thì hỏi thẳng: “Lần này làm lại là vì mẫu trước có vấn đề, hay để xem bệnh có thay đổi không ạ?”. Câu hỏi này không làm ai phật lòng và cho gia đình hiểu đúng.

Chụp lại phim, siêu âm lại, soi lại: các lý do thường gặp

Với chụp chiếu và nội soi, lý do làm lại thường nằm ở chất lượng hình ảnh.

Người bệnh cử động hoặc không nín thở được. Ảnh chụp cắt lớp, cộng hưởng từ, X quang ngực đều cần người bệnh nằm yên, nín thở đúng lúc. Người đau nhiều, khó thở, lú lẫn, trẻ nhỏ dễ cử động làm ảnh nhoè, phải chụp lại hoặc cần chuẩn bị thêm.

Tư thế hoặc vùng chụp chưa đủ. Bác sĩ cần xem một góc khác, một vùng rộng hơn, hoặc chụp thêm thì có tiêm thuốc cản quang sau khi thấy hình ban đầu nghi ngờ.

Chuẩn bị chưa đạt. Nội soi đại tràng mà ruột còn phân, siêu âm bụng mà ruột đầy hơi hoặc bàng quang chưa đủ đầy khi cần, đều làm hình không rõ, có khi phải hẹn lại.

Có vật cản trên ảnh. Dây chuyền, cúc kim loại, kẹp tóc, miếng dán điện tim ở vùng chụp tạo bóng trên phim. Tháo trước là tránh được.

Thiết bị có sự cố. Ít gặp nhưng có, khi đó khoa sẽ hẹn lại hoặc chuyển máy khác.

Kết quả làm ở nơi khác: vì sao có lúc vẫn phải làm lại

Người bệnh chuyển từ nơi khác đến, mang theo cả túi kết quả, rồi vẫn được chỉ định làm lại. Lý do thường là:

  • Kết quả đã cũ so với tình trạng hiện tại. Con số của tuần trước có thể không còn đúng với người đang bệnh cấp hôm nay.
  • Chỉ có tờ kết luận mà không có ảnh gốc. Với chụp cắt lớp, cộng hưởng từ, bác sĩ thường muốn tự xem ảnh, nhất là khi sắp mổ hay can thiệp. Đĩa hoặc tệp ảnh gốc có giá trị hơn tấm phim in hoặc tờ kết luận.
  • Kỹ thuật lần trước không đủ cho câu hỏi hiện tại, ví dụ lần trước chụp không tiêm thuốc, giờ cần chụp có tiêm.
  • Bác sĩ cần mốc ban đầu làm tại chính phòng xét nghiệm của bệnh viện để so sánh các lần sau cùng máy, cùng khoảng tham chiếu.

Không phải lúc nào kết quả nơi khác cũng bị bỏ qua. Mang theo đầy đủ, kèm ngày làm, giúp bác sĩ quyết định cái nào dùng được, cái nào cần làm lại, và đôi khi tránh được cả một lần chụp.

Người nhà làm gì để giảm số lần phải làm lại

Một số việc nhỏ có tác dụng rõ:

  1. Mang theo kết quả cũ kèm đĩa hoặc tệp ảnh gốc của các lần chụp, xếp theo ngày.
  2. Báo tay nào đang truyền dịch, tay nào không được lấy máu.
  3. Giữ đúng y lệnh nhịn ăn và chuẩn bị trước thăm dò; lỡ sai thì báo thật.
  4. Tháo trang sức, kẹp tóc, đồ kim loại trước khi đưa đi chụp.
  5. Với người bệnh khó nằm yên vì đau hoặc lú lẫn, báo trước để khoa cân nhắc giảm đau, hỗ trợ hoặc chọn thời điểm phù hợp.
  6. Hỏi rõ mục đích khi có y lệnh làm lại thay vì từ chối ngay.

Nếu thấy cùng một xét nghiệm bị làm lại nhiều lần mà không ai giải thích, người nhà có quyền xin gặp bác sĩ để hỏi. Đó là câu hỏi chính đáng.

Khi nào không nên chờ làm lại mà phải báo ngay

Trong thời gian chờ lấy lại mẫu hoặc chờ lịch chụp lại, tình trạng người bệnh vẫn là điều quan trọng nhất. Nếu người bệnh khó thở hơn, đau ngực, đau bụng dữ dội, lơ mơ, chảy máu, sốt cao rét run thì báo điều dưỡng ngay, đừng nghĩ “đằng nào cũng đang chờ xét nghiệm”. Bác sĩ có thể xử trí ngay cả khi chưa có kết quả mới.

Người bệnh ngoại trú được hẹn quay lại làm lại xét nghiệm mà ở nhà xuất hiện các dấu hiệu nặng như trên thì gọi cấp cứu 115 hoặc đến khoa cấp cứu, không chờ đến ngày hẹn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mẫu máu bị tán huyết phải lấy lại?

Tán huyết là hồng cầu vỡ trong ống, giải phóng chất bên trong làm sai một số chỉ số như kali. Kết quả từ mẫu tán huyết không đáng tin nên phòng xét nghiệm yêu cầu lấy lại.

Mang kết quả từ bệnh viện khác đến có phải làm lại không?

Không phải lúc nào cũng làm lại. Bác sĩ xem ngày làm, kỹ thuật và tình trạng hiện tại để quyết định. Mang theo đĩa ảnh gốc và kết quả đầy đủ giúp giảm số thăm dò phải làm lại.

Kết quả xét nghiệm bất thường thì có cần làm lại không?

Khi kết quả bất ngờ không khớp với tình trạng người bệnh, bác sĩ thường làm lại để xác nhận trước khi xử trí mạnh tay. Nếu kết quả phù hợp với bệnh cảnh, bác sĩ có thể xử trí ngay.

Chụp cắt lớp xong lại phải chụp thêm lần nữa là vì sao?

Có thể ảnh bị nhoè do cử động, cần chụp thêm thì có thuốc cản quang, cần thêm vùng chụp, hoặc chụp lại để xem diễn biến sau điều trị. Hỏi bác sĩ lý do cụ thể.

Người nhà có từ chối cho làm lại xét nghiệm được không?

Người bệnh có quyền hỏi rõ và có quyền từ chối, nhưng nên nghe bác sĩ giải thích mục đích trước. Từ chối mà không hiểu lý do có thể làm chậm chẩn đoán hoặc điều trị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283