YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh theo dõi

Đo đường máu mao mạch trong viện: vì sao phải chích ngón tay nhiều lần

Y lệnh đo đường máu mao mạch nhiều lần mỗi ngày giúp bác sĩ chỉnh điều trị theo từng bữa ăn. Người nhà giữ đúng giờ ăn và báo dấu hiệu hạ đường máu là góp phần lớn.

Đo đường máu mao mạch trong viện: vì sao phải chích ngón tay nhiều lần

Bác sĩ cho đo đường máu mao mạch nhiều lần trong ngày vì đường máu thay đổi theo từng bữa ăn, từng lần dùng thuốc và mức nặng của bệnh; chỉ có đo theo các mốc cố định mới biết điều trị đang đủ, thiếu hay thừa để chỉnh kịp.

Đường máu mao mạch là đường máu đo từ một giọt máu ở đầu ngón tay bằng máy đo nhỏ, cho kết quả trong vài chục giây. Người bệnh thường than đau tay, người nhà thì không hiểu sao chưa có tiểu đường mà cũng bị đo. Bài này giải thích từng mốc đo, ai cần đo, và người nhà phối hợp thế nào cho số đo có ý nghĩa.

Dòng y lệnh đường máu mao mạch được ghi thế nào

Y lệnh thường có dạng khuôn: “Đo đường máu mao mạch trước ba bữa ăn và trước khi ngủ”, hoặc “Đo đường máu mao mạch mỗi [số] giờ”, hoặc “Đo đường máu mao mạch khi có dấu hiệu hạ đường máu”. Có khi ghi tắt bằng chữ ĐMMM hay ĐH mao mạch. Kèm theo thường có dòng báo bác sĩ khi đường máu dưới hoặc trên một mức bác sĩ đặt cho người bệnh.

Đây khác với xét nghiệm đường máu lấy từ tĩnh mạch ở khuỷu tay rồi gửi lên phòng xét nghiệm của bệnh viện. Lấy máu tĩnh mạch chính xác hơn nhưng phải chờ kết quả. Máy đo mao mạch nhanh, làm tại giường, nên hợp với việc theo dõi nhiều lần trong ngày để chỉnh điều trị theo bữa.

Các mốc đo và ý nghĩa từng mốc

Mỗi mốc trả lời một câu hỏi khác. Vì vậy đo lệch mốc làm con số mất ý nghĩa.

Mốc đoTrả lời câu hỏi gìNgười nhà cần lưu ý
Trước ăn sáng, lúc đóiĐường máu nền qua đêm có ổn khôngChưa cho ăn uống gì ngoài nước lọc cho đến khi đo xong
Trước bữa trưa, bữa tốiĐiều trị có giữ đường máu ổn giữa các bữa khôngĐừng cho ăn quà vặt ngay trước giờ đo
Sau ăn khoảng hai giờBữa ăn và thuốc theo bữa có khớp khôngGhi giờ bắt đầu ăn và báo điều dưỡng
Trước khi ngủCó nguy cơ hạ đường máu ban đêm khôngBáo nếu bữa tối ăn ít hơn thường lệ
Giữa đêm hoặc gần sángBắt cơn hạ đường máu khi ngủKhông cần đánh thức hẳn người bệnh
Khi có triệu chứngLơ mơ, run, vã mồ hôi có phải do hạ đường máuGọi điều dưỡng ngay, không tự cho ăn trước khi được đo nếu người bệnh lơ mơ

Vì sao người không có tiểu đường cũng bị đo

Đang dùng thuốc nhóm corticoid. Thuốc chống viêm loại này dùng nhiều trong viện và có thể làm đường máu tăng tạm thời, cả ở người chưa từng bị tiểu đường.

Nhiễm khuẩn nặng, sau mổ lớn, chấn thương. Cơ thể bị stress tiết ra các chất làm tăng đường máu; đường máu cao kéo dài làm vết thương lâu lành, dễ nhiễm khuẩn hơn.

Đang ăn qua ống thông hoặc truyền dịch có đường, nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch. Lượng đường vào liên tục, cần biết cơ thể xử lý được đến đâu.

Có dấu hiệu nghi ngờ. Khát nhiều, tiểu nhiều, mệt lả không rõ lý do, hoặc lơ mơ cần loại trừ hạ đường máu.

Đánh giá lần đầu. Người nhập viện chưa từng kiểm tra, đường máu lúc vào viện cao, bác sĩ muốn xem có phải tiểu đường chưa phát hiện.

Người nhà phối hợp thế nào cho số đo có ý nghĩa

Điều dưỡng chích và đọc máy, nhưng phần lớn yếu tố làm sai số đo nằm ở giờ ăn và những gì xảy ra quanh giường:

  1. Hỏi điều dưỡng lịch đo trong ngày và giờ phát cơm của khoa, để mang cơm vào cho người bệnh ăn đúng sau khi đã đo mốc trước ăn.
  2. Đến giờ ăn mà điều dưỡng chưa đến đo, bấm chuông hỏi thay vì cho ăn luôn. Đo sau khi đã ăn vài miếng là mất số trước ăn.
  3. Rửa tay người bệnh bằng nước ấm, lau khô trước khi điều dưỡng chích; tay dính nước hoa quả, bánh kẹo cho kết quả cao giả.
  4. Ghi giờ bắt đầu bữa ăn nếu có y lệnh đo sau ăn.
  5. Báo điều dưỡng khi người bệnh ăn ít hơn hẳn, bỏ bữa, nôn sau ăn: đó là lúc nguy cơ hạ đường máu tăng.
  6. Không mang đồ ngọt, nước ngọt vào cho ăn ngoài bữa mà không hỏi khoa, nhưng nên để sẵn ở tủ một ít đường hay sữa theo hướng dẫn của điều dưỡng để dùng khi được bảo.

Về cảm giác đau: điều dưỡng thường chích ở mép bên đầu ngón tay, xoay vòng các ngón để từng chỗ được nghỉ. Người bệnh có thể xin chích ngón ít dùng. Đừng xoa nắn mạnh để nặn máu, vì làm lẫn dịch mô vào giọt máu.

Hạ đường máu: dấu hiệu người nhà phải nhận ra

Hạ đường máu nguy hiểm hơn tăng đường máu trong ngắn hạn vì diễn tiến nhanh, có thể gây tổn thương não nếu kéo dài. Đây là lý do có mốc đo trước khi ngủ và khi có triệu chứng.

Dấu hiệu sớm

Run tay, vã mồ hôi, đói cồn cào, hồi hộp, tim đập nhanh, bồn chồn, da tái. Người bệnh hay nói “con thấy run run, xây xẩm”.

Dấu hiệu muộn

Nói lẫn, cư xử khác thường, cáu gắt vô cớ, nhìn mờ, lơ mơ, co giật, hôn mê. Ở người cao tuổi hoặc người tiểu đường lâu năm, dấu hiệu sớm có thể rất mờ nhạt, đi thẳng vào lú lẫn.

Làm gì ngay

Bấm chuông gọi điều dưỡng và nói thẳng “nghi hạ đường máu”. Nếu người bệnh còn tỉnh, nuốt tốt và điều dưỡng đã dặn từ trước cách xử trí, có thể cho dùng đồ ngọt đã chuẩn bị. Nếu người bệnh lơ mơ, không cho gì vào miệng vì dễ sặc; điều dưỡng sẽ xử trí theo y lệnh.

Tăng đường máu: khi nào cần báo

Đường máu cao vài lần trong ngày sau bữa ăn thường được bác sĩ chỉnh dần theo lịch. Nhưng báo điều dưỡng sớm khi:

  • Người bệnh khát nhiều, tiểu nhiều hẳn, môi miệng khô.
  • Mệt lả, buồn nôn, nôn, đau bụng, thở sâu nhanh.
  • Hơi thở có mùi lạ như mùi trái cây chín.
  • Lơ mơ, ngủ gà.

Sau khi ra viện, nếu người bệnh tiếp tục tự đo ở nhà và thấy đường máu thấp kèm lú lẫn, co giật, không tỉnh, hoặc đường máu rất cao kèm nôn, thở nhanh, lơ mơ, phải gọi cấp cứu 115. Các mức cụ thể để đi khám, bác sĩ sẽ dặn riêng khi ra viện.

Những hiểu lầm hay gặp

“Máy ở nhà đo khác máy viện, chắc viện đo sai.” Các máy đo mao mạch đều có sai số nhất định, và chênh giữa hai máy là chuyện thường. Trong viện, bác sĩ theo dõi xu hướng trên cùng một loại máy của khoa.

“Đường máu cao thì nhịn ăn bữa sau cho xuống.” Không tự làm. Nhịn ăn trong khi vẫn dùng thuốc hạ đường máu theo y lệnh dễ gây hạ đường máu. Chế độ ăn do bác sĩ chỉ định.

“Đo nhiều thế là bệnh tiểu đường nặng lắm rồi.” Đo dày thường là để chỉnh điều trị cho khớp trong giai đoạn cấp, nhất là khi đang dùng thuốc tiêm. Khi ổn, y lệnh sẽ giãn ra.

Liên hệ với các theo dõi khác

Lơ mơ là dấu hiệu chung của nhiều vấn đề, nên khi tri giác người bệnh đổi khác, điều dưỡng thường đo đường máu ngay cùng với các chỉ số khác; xem thêm bài y lệnh theo dõi tri giác. Những ngưỡng đường máu cần báo được đặt theo nguyên tắc chung trình bày trong bài y lệnh báo bác sĩ khi vượt ngưỡng.

Câu hỏi thường gặp

Đo đường máu mao mạch khác xét nghiệm đường máu lấy tĩnh mạch thế nào?

Đo mao mạch dùng một giọt máu đầu ngón tay và máy nhỏ, có kết quả ngay tại giường, hợp để theo dõi nhiều lần. Lấy máu tĩnh mạch gửi phòng xét nghiệm chính xác hơn nhưng chậm hơn, dùng để chẩn đoán và đối chiếu.

Không bị tiểu đường sao vẫn phải đo đường máu nhiều lần trong viện?

Vì thuốc corticoid, nhiễm khuẩn nặng, sau mổ, ăn qua ống thông hay truyền dịch có đường đều có thể làm đường máu thay đổi. Bác sĩ đo để phát hiện và xử trí kịp, thường chỉ trong giai đoạn cấp.

Đến giờ ăn mà điều dưỡng chưa đo đường máu thì có cho ăn trước không?

Nên bấm chuông hỏi điều dưỡng trước. Nếu đã ăn rồi mới đo thì mất con số trước ăn, bác sĩ khó chỉnh thuốc. Nếu người bệnh có dấu hiệu hạ đường máu thì báo ngay.

Dấu hiệu hạ đường máu ở người già là gì?

Có thể là run tay, vã mồ hôi, đói, hồi hộp, nhưng ở người già hay chỉ biểu hiện bằng lú lẫn, nói lẫn, lơ mơ hoặc cáu gắt bất thường. Thấy vậy gọi điều dưỡng và nói rõ nghi hạ đường máu.

Chích ngón tay nhiều lần có hại không?

Đau và bầm nhẹ là chính, ít khi gây hại. Điều dưỡng xoay vòng các ngón và chích ở mép đầu ngón để giảm đau. Rửa tay sạch, giữ chỗ chích khô là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283