Được. Người bệnh đang nằm viện có thể đề nghị bác sĩ điều trị mời hội chẩn, mời bác sĩ chuyên khoa khác tới khám, hoặc xin bản tóm tắt hồ sơ để tham khảo một nơi khác. Cách nhanh và an toàn nhất thường là đề nghị hội chẩn ngay trong bệnh viện đang nằm.
Ý kiến thứ hai hữu ích nhất khi có quyết định lớn: mổ hay không, đổi hướng điều trị, chẩn đoán bệnh nặng. Với những y lệnh hằng ngày, hỏi lại bác sĩ điều trị thường đủ.
Ba đường để nghe thêm ý kiến
Mỗi đường có ưu nhược khác nhau. Chọn đường nào tuỳ mức độ việc cần quyết và tình trạng người bệnh.
| Đường đi | Cách làm | Phù hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hội chẩn trong khoa hoặc liên khoa | Đề nghị bác sĩ điều trị tổ chức | Cần nhiều chuyên khoa cùng nhìn, người bệnh đang nặng | Nhanh, có đủ hồ sơ tại chỗ |
| Mời bác sĩ chuyên khoa khác khám | Bác sĩ điều trị ra y lệnh mời khám | Có vấn đề ngoài chuyên môn của khoa, ví dụ tim mạch ở bệnh nhân ngoại khoa | Người bệnh không phải di chuyển |
| Tham khảo bệnh viện khác | Xin tóm tắt bệnh án, phim chụp, kết quả | Quyết định lớn, chưa gấp | Người bệnh thường vẫn tiếp tục điều trị ở nơi cũ trong lúc chờ |
Với người bệnh đang nặng, đưa đi hỏi nơi khác có thể nguy hiểm hơn lợi ích. Trong tình huống này, đề nghị hội chẩn hoặc hỏi về khả năng chuyển viện có bác sĩ đi kèm là lựa chọn hợp lý hơn tự xin về.
Đề nghị thế nào để không gây căng thẳng
Phần lớn bác sĩ không phật lòng khi người bệnh muốn hỏi thêm. Căng thẳng thường đến từ cách nói, không phải từ yêu cầu.
Nói rõ mục đích là để yên tâm
Câu mẫu: “Gia đình tin bác sĩ, nhưng đây là ca mổ lớn nên gia đình muốn nghe thêm ý kiến trước khi ký. Bác sĩ có thể hội chẩn hoặc giới thiệu nơi nào phù hợp không ạ?” Nói như vậy là đặt bác sĩ vào vị trí người cùng giúp gia đình quyết định, không phải người bị nghi ngờ.
Hỏi cụ thể điều chưa chắc
Thay vì “gia đình muốn hỏi chỗ khác”, hãy nói điều đang băn khoăn: “Gia đình chưa rõ vì sao phải mổ ngay mà không điều trị thuốc trước.” Đôi khi chỉ cần bác sĩ giải thích lại điểm đó là đủ, không cần đi đâu.
Hỏi về thời gian
Hỏi: “Việc này chờ được bao lâu để gia đình hỏi thêm?” Câu trả lời cho biết mình còn bao nhiêu thời gian, và có cần đề nghị hội chẩn ngay hôm nay không.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi hỏi nơi khác
Một ý kiến thứ hai chỉ tốt bằng thông tin mà bác sĩ thứ hai được xem. Trước khi đi, xin khoa:
- Bản tóm tắt bệnh án: lý do vào viện, diễn biến, chẩn đoán, điều trị đã làm.
- Kết quả xét nghiệm gần nhất, đặc biệt các kết quả là căn cứ cho quyết định đang cân nhắc.
- Phim chụp hoặc đĩa hình ảnh, kèm kết quả đọc phim.
- Kết quả giải phẫu bệnh nếu có, và hỏi khả năng mượn tiêu bản để đọc lại.
- Danh sách thuốc đang dùng trong viện.
- Câu hỏi cụ thể gia đình muốn bác sĩ thứ hai trả lời.
Thủ tục xin trích sao, tóm tắt hồ sơ theo quy định của từng bệnh viện, thường qua phòng kế hoạch tổng hợp. Hỏi điều dưỡng hành chính khoa về giấy tờ và thời gian chờ.
Những cái sai hay gặp
Tự xin về để đi hỏi nơi khác giữa đợt điều trị. Người bệnh rời viện trái lời khuyên, đợt điều trị bị ngắt, nơi mới lại phải bắt đầu từ đầu. Nếu chưa gấp, hỏi nơi khác bằng hồ sơ trong khi người bệnh vẫn nằm viện thường an toàn hơn.
Đi hỏi mà không mang đủ kết quả. Bác sĩ thứ hai chỉ nghe kể lại thì không thể có ý kiến chắc chắn, và thường đề nghị làm lại xét nghiệm, tốn thêm tiền và thời gian.
Hỏi nhiều nơi rồi chọn câu trả lời mình thích. Ba ý kiến khác nhau mà không ai biết các ý kiến kia khiến gia đình rối hơn. Nên mang ý kiến thứ hai về trao đổi lại với bác sĩ điều trị.
Giấu bác sĩ điều trị. Lén mang phim đi hỏi rồi lén đổi thuốc theo nơi khác là nguy hiểm, vì hai nơi cùng ra y lệnh mà không biết nhau.
Ba tình huống cụ thể
Cùng là xin ý kiến thứ hai, cách làm khác hẳn nhau tuỳ mức độ gấp.
Được đề nghị mổ trong tuần
Bác sĩ đề nghị mổ sỏi mật trong tuần, người bệnh đang ổn, không sốt. Đây là tình huống còn thời gian: gia đình xin tóm tắt bệnh án và hình ảnh siêu âm, hỏi thêm một nơi, trong khi người bệnh vẫn nằm viện hoặc về theo hẹn của bác sĩ. Hỏi rõ bác sĩ những dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay.
Chẩn đoán bệnh nặng vừa có kết quả
Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy bệnh nặng, gia đình choáng và muốn hỏi chỗ khác. Ý kiến thứ hai ở đây thường xoay quanh hai câu: kết quả đọc có chắc không, và hướng điều trị nào hợp. Câu thứ nhất cần mượn tiêu bản đọc lại; câu thứ hai cần đủ kết quả chụp chiếu. Nói với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn thủ tục.
Người bệnh đang nặng lên trong đêm
Lúc này không phải lúc đi hỏi nơi khác. Điều cần làm là báo bác sĩ trực, và nếu lo lắng về hướng xử trí, đề nghị bác sĩ trực mời thêm bác sĩ cấp trên hoặc hội chẩn khẩn. Chuyển viện, nếu cần, phải do bác sĩ quyết định và có người đi kèm.
Khi hai ý kiến khác nhau
Hai bác sĩ có ý kiến khác nhau không có nghĩa một người sai. Có thể họ cân nhắc rủi ro khác nhau, hoặc một người có thêm thông tin. Hãy hỏi mỗi bên vì sao chọn hướng đó, và đặt hai lập luận cạnh nhau.
Mang ý kiến thứ hai về, đề nghị bác sĩ điều trị xem và trao đổi. Câu mẫu: “Bác sĩ bên kia đề nghị theo dõi thêm thay vì mổ ngay, bác sĩ thấy thế nào ạ?” Cuối cùng người bệnh quyết định, và nếu muốn từ chối hướng điều trị hiện tại, cách làm có trong bài người bệnh có được từ chối y lệnh không.
Chi phí và bảo hiểm khi hỏi nơi khác
Hội chẩn và mời chuyên khoa trong cùng bệnh viện thường nằm trong quá trình điều trị, gia đình không phải tự lo thủ tục riêng. Đi khám tham khảo ở một bệnh viện khác thì thường là khám theo yêu cầu, quyền lợi bảo hiểm tuỳ trường hợp và tuỳ giấy chuyển tuyến. Hỏi bộ phận tiếp đón nơi định tới trước khi đi để tránh bất ngờ.
Nếu ý kiến thứ hai dẫn tới quyết định chuyển viện, hãy đề nghị bác sĩ điều trị làm thủ tục chuyển viện chính thức thay vì tự xin về rồi tự đi, để hồ sơ, giấy chuyển và quyền lợi bảo hiểm đi theo người bệnh.
Điều không cần làm
Không cần xin ý kiến thứ hai cho mọi y lệnh. Một thuốc mới, một xét nghiệm thường quy chỉ cần hỏi lý do, xem bài xin bác sĩ giải thích y lệnh. Không cần nhờ người quen gọi điện “gửi gắm” để được hội chẩn; đề nghị chính thức qua bác sĩ điều trị là đủ và được ghi vào hồ sơ.
Trong lúc chờ quyết định, theo dõi gì và khi nào báo ngay
Trong lúc gia đình còn cân nhắc, người bệnh vẫn đang được điều trị và theo dõi. Báo điều dưỡng ngay nếu người bệnh đau tăng, sốt cao, khó thở, lơ mơ, chảy máu, hoặc những dấu hiệu bác sĩ đã dặn là báo động. Khi đã về nhà chờ hẹn mà xuất hiện dấu hiệu nặng như vậy, gọi cấp cứu 115 thay vì chờ tới ngày hẹn.
Câu hỏi thường gặp
Xin ý kiến thứ hai có làm bác sĩ điều trị phật lòng không?
Thường không, nếu nói rõ mục đích là để gia đình yên tâm trước một quyết định lớn. Nhiều bác sĩ chủ động đề nghị hội chẩn khi ca bệnh phức tạp.
Hội chẩn là gì và người nhà có được đề nghị không?
Hội chẩn là khi nhiều bác sĩ, có thể từ nhiều chuyên khoa, cùng xem một ca bệnh để thống nhất hướng xử trí. Người nhà có thể đề nghị qua bác sĩ điều trị; bác sĩ quyết định hình thức phù hợp.
Muốn mang phim chụp sang bệnh viện khác xem thì làm thế nào?
Hỏi điều dưỡng hành chính khoa về thủ tục mượn phim hoặc sao đĩa hình ảnh và kết quả đọc phim. Mỗi bệnh viện có quy định riêng về giấy tờ và thời gian chờ.
Có cần xin ra viện mới được đi hỏi nơi khác không?
Không nhất thiết. Gia đình có thể mang hồ sơ đi hỏi trong khi người bệnh vẫn nằm viện. Với người bệnh nặng, tự xin về để đi hỏi có thể nguy hiểm hơn lợi ích.
Hai bác sĩ nói khác nhau thì nghe ai?
Hỏi mỗi bên lý do, rồi mang ý kiến thứ hai về trao đổi lại với bác sĩ điều trị. Người bệnh là người quyết định cuối cùng sau khi đã nghe đủ hai lập luận.