YLenh.comHiểu điều bác sĩ dặn để làm cho đúng
Y lệnh theo dõi

Theo dõi lượng nước vào ra: người nhà ghi giúp thế nào cho đúng

Y lệnh theo dõi nước vào ra cần người nhà ghi từng cốc nước, từng bát cháo, từng lần đi tiểu. Ghi sai một ngày là bác sĩ tính sai cả lượng dịch truyền hôm sau.

Theo dõi lượng nước vào ra: người nhà ghi giúp thế nào cho đúng

Khi y lệnh ghi “theo dõi lượng nước vào ra”, người nhà giúp bằng cách đong và ghi ngay mọi thứ người bệnh uống, ăn dạng lỏng, mọi lần đi tiểu, nôn hay đi ngoài phân lỏng, kèm giờ, rồi đưa cho điều dưỡng cộng sổ theo mốc hai mươi bốn giờ của khoa.

Đây là một trong những y lệnh mà điều dưỡng không làm một mình được: họ không ở cạnh giường cả ngày để biết người bệnh đã uống mấy ngụm. Người nhà là đôi mắt chính, nên cách ghi đúng hay sai ảnh hưởng thật đến quyết định điều trị.

Theo dõi nước vào ra để làm gì

Cơ thể giữ thăng bằng giữa lượng nước đưa vào và lượng nước thải ra. Ở người khoẻ, thận tự điều chỉnh. Ở người bệnh suy tim, suy thận, xơ gan, sau mổ lớn, nhiễm khuẩn nặng, bỏng, tiêu chảy nhiều, hay đang truyền dịch nhiều, sự thăng bằng ấy dễ lệch. Vào nhiều hơn ra quá mức thì phù, khó thở vì ứ dịch ở phổi. Ra nhiều hơn vào thì mất nước, tụt huyết áp, suy thận.

Bảng cân bằng dịch (nhiều nơi gọi tắt là “bilan dịch” hay “bilan nước”) cho bác sĩ biết trong một ngày người bệnh dư hay thiếu bao nhiêu. Từ đó bác sĩ quyết định tăng hay giảm dịch truyền, có cần thuốc lợi tiểu không, có nên siết lượng nước uống không. Lượng nước tiểu theo giờ còn là một dấu hiệu sớm cho thấy thận và tuần hoàn có đang đủ hay không.

Cái gì tính là “vào”, cái gì tính là “ra”

Phần lớn sai sót đến từ việc quên một khoản. Bảng dưới đây liệt kê những gì thường được tính, và ai ghi.

KhoảnVí dụAi thường ghi
Vào: uốngNước lọc, nước ngọt, sữa, nước hoa quả, nước dùng uống thuốcNgười nhà
Vào: ăn dạng lỏngCháo loãng, súp, canh, sữa chua uống, chè loãngNgười nhà, theo cách khoa hướng dẫn
Vào: qua ống thông dạ dàySữa, súp xay, nước bơm tráng ốngĐiều dưỡng, người nhà ghi nếu được giao bơm
Vào: dịch truyền, thuốc tiêm phaChai dịch, túi máu, thuốc pha truyềnĐiều dưỡng
Ra: nước tiểuTiểu vào bô, bình đo, túi nước tiểu qua ống thôngNgười nhà đong, điều dưỡng kiểm
Ra: nôn, dịch dạ dàyChất nôn, dịch hút qua ống thôngNgười nhà báo, điều dưỡng ước lượng
Ra: phân lỏngĐi ngoài nhiều nướcNgười nhà báo số lần và lượng ước chừng
Ra: dẫn lưuDịch trong bình, túi dẫn lưu vết mổĐiều dưỡng

Mồ hôi, hơi thở cũng làm mất nước nhưng không đong được; bác sĩ ước tính phần này riêng, người nhà không cần lo. Thức ăn đặc như cơm, bánh mì thường không tính, trừ khi khoa dặn khác.

Ghi từng bước trong một ngày

Một cách làm gọn, người nhà nào cũng theo được, kể cả khi thay ca trông bệnh:

  1. Hỏi điều dưỡng ba điều ngay khi nhận y lệnh: mốc giờ bắt đầu và kết thúc ngày tính (nhiều khoa lấy buổi sáng làm mốc), ghi vào đâu, và có giới hạn lượng nước uống không.
  2. Xin hoặc mua một cốc có vạch chia và dùng duy nhất cốc đó cho người bệnh uống. Nếu dùng cốc thường, đong một lần cho biết cốc đầy được bao nhiêu mililit.
  3. Ghi ngay sau mỗi lần uống: giờ, loại, lượng. Không đợi cuối buổi mới nhớ lại.
  4. Uống dở thì ghi phần thực uống: rót một cốc, còn lại một nửa thì ghi nửa cốc.
  5. Với cháo, súp, canh: khoa thường hướng dẫn tính theo bát chuẩn hoặc chỉ tính phần nước. Làm thống nhất một cách suốt đợt.
  6. Mỗi lần đi tiểu, cho tiểu vào bô hay bình có vạch, đọc số rồi mới đổ. Nếu có ống thông tiểu, không tự tháo túi; báo điều dưỡng khi túi gần đầy.
  7. Ghi cả những lần nôn, đi ngoài lỏng, kể cả ước chừng “khoảng nửa bát”.
  8. Đến mốc giờ cuối ngày, đưa tờ ghi cho điều dưỡng. Người thay ca cần được bàn giao tờ ghi, không bắt đầu tờ mới.

Một tờ ghi tốt trông đơn giản: ba cột giờ, vào, ra. Ví dụ dòng ghi: “7 giờ 30 – sữa 1 cốc vạch 200” hoặc “9 giờ – tiểu bình vạch 300”. Con số ở đây chỉ là minh hoạ cách ghi, không phải lượng nên uống.

Những lỗi làm sai cả bảng

Đổ bô trước khi đọc số. Lỗi hay gặp nhất, nhất là ban đêm. Đã đổ là mất số. Dán một mẩu giấy nhắc cạnh bô, ai trông bệnh cũng nhìn thấy.

Quên ghi nước uống thuốc. Một ngày uống thuốc nhiều lần, mỗi lần vài ngụm, cộng lại không ít. Với người hạn chế nước, khoản này có ý nghĩa.

Ghi “uống ít”, “tiểu nhiều”. Chữ không cộng được. Ghi số, hoặc ít nhất ghi đơn vị đã thống nhất như “nửa cốc vạch”.

Người thăm mang nước, hoa quả mọng nước cho uống mà không ai ghi. Dặn người thăm hỏi trước khi cho ăn uống gì, hoặc báo lại cho người trông chính.

Đi tiểu ở nhà vệ sinh chung. Người bệnh đi lại được hay tự vào nhà vệ sinh rồi tiểu thẳng. Xin khoa một bình đo hoặc bô đặt trong nhà vệ sinh, nhắc người bệnh dùng.

Tự bớt nước để bảng “đẹp”. Có người nhà thấy người bệnh vào nhiều hơn ra liền cắt nước uống. Đó là quyết định của bác sĩ. Việc của người nhà là ghi trung thực.

Khi y lệnh có cả hạn chế nước

Theo dõi nước vào ra và hạn chế nước hay đi cùng nhau, nhất là ở người suy tim, suy thận. Theo dõi là ghi; hạn chế là giới hạn. Người nhà làm cả hai thì cần thêm vài thói quen.

Chia lượng nước theo buổi

Nếu bác sĩ giới hạn tổng lượng nước trong ngày, hỏi điều dưỡng cách chia cho buổi sáng, chiều, tối để người bệnh không uống hết vào buổi sáng rồi khát cả đêm. Để sẵn một bình đong đúng lượng cho từng buổi, uống hết là hết.

Giảm khát mà không tăng nước

Cho ngậm vài viên đá nhỏ (vẫn phải tính vào lượng nước), súc miệng rồi nhổ, giữ môi ẩm, dùng cốc nhỏ để mỗi lần uống từng ngụm. Những việc này giúp người bệnh dễ chịu hơn. Cách chia lượng cụ thể thuộc về chế độ dinh dưỡng bác sĩ ghi, người nhà hỏi khoa trước khi áp dụng.

Khi nào báo điều dưỡng ngay

Tờ ghi không chỉ để cộng cuối ngày. Trong ngày, thấy những điều sau thì báo ngay, không chờ mốc giờ:

  • Nhiều giờ liền người bệnh không đi tiểu, hoặc túi nước tiểu gần như không thêm.
  • Nước tiểu đổi màu rõ: sẫm như nước trà đặc, đỏ, có máu cục.
  • Nôn liên tục, không giữ được nước uống.
  • Đi ngoài phân lỏng nhiều lần, người lả đi, môi khô.
  • Phù tăng nhanh ở mặt, chân, bụng to ra, khó thở khi nằm thấp.
  • Người bệnh khát dữ dội, lơ mơ, hoặc ngược lại ho, khó thở sau khi truyền dịch.

Người bệnh đã về nhà mà vẫn được dặn theo dõi nước tiểu, nếu cả ngày gần như không tiểu, hoặc khó thở tăng nhanh, phải đi khám ngay; khó thở dữ dội, tím tái, lơ mơ thì gọi cấp cứu 115.

Người nhà ghi chép thế nào để điều dưỡng tin được

Điều dưỡng sẽ đối chiếu tờ ghi của người nhà với những gì họ quan sát: túi nước tiểu, chai dịch đã truyền, cân nặng nếu có. Một tờ ghi đều tay, có giờ, có số, không tẩy xoá lung tung thì được dùng thẳng. Một tờ ghi nhớ lại cuối ngày, con số tròn trịa đều đặn thì điều dưỡng phải ước lượng lại.

Nếu lỡ quên ghi một lần, viết rõ “khoảng 10 giờ có uống, không nhớ lượng” thay vì bịa một con số. Thông tin thiếu nhưng thật vẫn tốt hơn con số đẹp nhưng sai. Cân nặng hằng ngày là một cách đối chiếu khác với bảng nước vào ra, xem bài cân nặng hằng ngày theo y lệnh.

Câu hỏi thường gặp

Theo dõi nước vào ra có phải tính cả nước trong cháo và canh không?

Có, phần lỏng thường được tính. Mỗi khoa có cách quy ước riêng, ví dụ tính theo bát chuẩn hoặc chỉ tính phần nước. Hỏi điều dưỡng một lần rồi áp dụng thống nhất suốt đợt nằm viện.

Người bệnh có ống thông tiểu thì người nhà có cần ghi gì không?

Nước tiểu trong túi do điều dưỡng đọc và ghi. Người nhà chỉ cần báo khi túi gần đầy, khi nước tiểu đổi màu hoặc nhiều giờ không thấy thêm, và không tự tháo hay đổ túi.

Ngày tính nước vào ra bắt đầu từ mấy giờ?

Tuỳ quy định của khoa, nhiều nơi lấy một mốc buổi sáng và tính tròn hai mươi bốn giờ. Hỏi điều dưỡng ngay từ đầu để không ghi lẫn sang ngày khác.

Người bệnh nôn ra thì ước lượng thế nào?

Nếu nôn vào bô hay túi có vạch thì đọc số. Nếu nôn ra khăn, ra sàn thì ghi ước chừng như nửa bát, một bát, kèm giờ và màu, rồi báo điều dưỡng.

Lỡ đổ bô mà chưa đo thì ghi thế nào?

Ghi giờ đi tiểu và ghi rõ là đã đổ, không đo được, ước chừng nhiều hay ít. Đừng tự điền một con số. Điều dưỡng cần biết có một lần ra mà không có số.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283